"250 IETS OVER HET WATER. 



stofzuren kalk aan het gewelf zitten; toch is dat deeltje groot genoeg 

 om tot kern te strekken voor andere deeltjes, en zoo geschiedt het, 

 dat door het onophoudelijk filtreren van water door die spleet , zich 

 ook onophoudelijk meer deeltjes afzetten, die primitief eenen hangenden 

 kegel vormen (evenals een ijskegel, welke vorm ook veel voorkomt), 

 doch door voortdurende aanvoeging eindelijk de meest verschillende 

 figuren aannemen ; dit zijn dan de zoogenaamde stalactieten. Doch 

 dit is niet alles: de waterdroppel, die, na haar gedeelte kalk te hebben 

 achtergelaten , naar beneden valt , bevat nog altijd kalk , die nu bij de 

 verdere verdamping van het water op den bodem achterblijft , daar 

 dan tegenover of beter gezegd onder den stalactiet een dusgenaamde 

 stalagmiet vormende; deze, zoo als te begrijpen is, minder verscheiden 

 in vorm dan de eerste , doch over het algemeen over grootere opper- 

 vlakte uitgebreid. Als merkwaardige grotten in dit opzigt zijn bekend 

 de Bauman's-grot en Bielsgrot bij Rubeland in het Hartzgebergte. 



Na dan zoo de natuurlijke , als ik het zoo noemen mag, vrijwillige 

 uitwerkselen van het water te hebben nagegaan , zijn wij nu genaderd 

 tot eene andere reeks van werkingen , namelijk die , waar de mensch 

 het water als beweegkracht aanwendt. 



Even krachtig als het in de natuur zijn kan , even vermogend is het 

 ook hier, waar bovendien door doelmatige werktuigen en inrigtingen, 

 soms met geringe massa aanzienlijke magtsontwikkeling wordt verkre- 

 gen. Ais de eenvoudigste vorm van water-beweegkracht zien wij de 

 waterraderen optreden. Het oorspronkelijke beginsel is dit : in den loop 

 eener rivier of elders, waar een verval van water is, wordt boven 

 den waterspiegel een rad geplaatst , welks rand met breede uitsteeksels 

 is voorzien en wel zoodanig, dat het water deze uitsteekbladen over het 

 grooter deel hunner oppervlakte aanraakt. Het water nu in zijn val 

 tegen een zoodanig blad komende , drijft het bewegelijk om zijne as 

 opgehangen rad een eind voort; op het oogenblik, of liever vóór dat 

 het uitwerksel van dien eersten stoot is uitgeput , herhaalt zich dezelfde 

 werking tegen een tweede blad en zoo vervolgens , waardoor dan het 

 rad eene gestadige , rondgaande beweging verkrijgt en behoudt. 



Vele zijn de wijzigingen en verbeteringen aan deze oorspronkelijke 





