WAT HET IS, WAAR HET IS, EN WAT HET DOET. 251 



Ffe. 6. 



Waterrad in zijn eenvoudigsten vorm. 

 waterraderen , die ook in hunnen eenvoudigsten vorm nog veel in ge- 

 bruik zijn, aangebragt ; wijzigingen, die meestal ten doel hebben zich 

 naar de plaatselijke omstandigheden te schikken, zooveel mogelijk partij 

 te trekken van eene kleine massa of een gering verval van water , 

 en om te gelijk nadeelige wrijving, voor zooveel dit kan, te vermij- 

 den en dus de grootst mogelijke hoeveelheid productieve kracht te 

 erlangen. Zoo zijn er raderen waar het water van boven op stroomt, 

 andere, die den schok tegen de onderste helft van hunnen omtrek ont- 

 vangen; — de meeste staan vertikaal op de oppervlakte van den 

 stroom , andere echter hebben eene horizontale rigting; — deze hebben 

 vlakke , gene hoekige , andere gebogen schepbladen ; — de eene soort 

 is als het ware in eene kast of gleuf besloten, bij eene andere beweegt 

 het rad zich vrij in de watermassa ; — eindelijk zijn er in den laatsten 

 tijd eene soort van waterraderen in toepassing gebragt , die op een 

 geheel ander beginsel steunen, namelijk op den rugwaartschen stoot, dien 

 eene uit een vat uitstroomende vochtmassa geeft. Op dit beginsel be- 

 rusten de zoogenaamde turbines, die onder anderen bij de groote in- 

 dustriële etablissementen te Mühlhausen in gebruik zijn. — Het ia 



