252 



IETS OVER HET WATER. 



hier natuurlijk de plaats niet om wijdloopig over al deze werktuigen te 

 spreken, ook niet om de voordeelen op te sommen, die de eene boven 

 de andere hebben kan. Voor ons doel is het genoeg, dat wij ze ver- 

 meld hebben , als mede de grootste krachtsuitingen gevende , door het 

 water voorgebragt, daar b. v. in het Schwartzwald eene turbine be- 

 staat, de turbine Fourneyron , die met een verval water van 108 ellen, 

 doch met een stroom van slechts 0,55 ellen omvang , 40 paarden- 

 krachten geeft 1 ). 



In de water-perspompen zien wij eene andere toepassing der hydro- 

 statica op de industrie. De hydraulische pers , die wij als type daar- 

 van boven reeds gedachten (naar haren uitvinder gewoonlijk Bramah- 

 pers genoemd), berust op de eenvoudige wet, dat de drukking, door 

 eene vochtmassa uitgeoefend , eigenlijk volstrekt niet afhankelijk is van 

 hare massa , maar het product is van twee factoren , namelijk de 

 uitgebreidheid van hare grondvlakte, vermenigvuldigd met de hoogte der 

 vochtkolom , onverschillig welke de vorm van het vat zij , waarin het 

 vocht bevat is , — dat zij dus dezelfde blijft op het vlak A , onverschillig 



Efe. 10. 



Fi£ 7. 



Fis. 9. 



A 



welke der bovenstaande vormen het vat hebbe. De kracht der pers 

 zal dus geheel afhangen van de verhouding tusschen den doormeter 

 van den zuiger-cylinder A en de middellijn van den cylinder B , die 

 het water in de aanvoerbuis c perst, en tevens van de lengte van den 

 hefboom D, als bijkomende kracht-vermeerderende omstandigheid. 

 Onbegrijpelijk zijn de krachtsontwikkelingen , die met die waterpersen 

 kunnen plaats hebben, en veelvuldig is het gebruik, dat tegenwoordig in 



') Men berekent, dat, wanneer de Seine even boven den Pont-Neuf werd opge- 

 stapt , men beneden die brug een verval zou krijgen ter grootte van 2000 paarden- 

 krachten, bij laag water zelfs. Ch. de launay , Cours element, de Mécanique, 1851. 



