DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST. 259 



boomen en struiken des winters dood waren , geene levenskracht daarin 

 meer werkzaam was , dan zou de thermometer tusschen deze en de 

 buitenlucht geen verschil in warmtegraad mogen aanwijzen , — en toch 

 zullen wij het tegendeel waarnemen. Men bore b. v. in een boom 

 eene horizontaal loopende opening, die tot aan het middelpunt gaat, 

 plaatse er een thermometer in en vuile de overgebleven opening weder 

 met het houtboorsel aan ; de thermometer zal rijzen en eene hoogere 

 temperatuur aanwijzen, dan die van de buitenlucht. Hoe komt dat? 

 Omdat de boom door zijne wortels niet alleen vochtigheid, maartevens 

 warmte uit den bodem opneemt, en, deze hooger zijnde dan de buiten- 

 lucht, rijst de thermometer. 



En toch zullen er nog zijn , die den wintei* als een tijdperk van rust 

 in het groote leven der natuur beschouwen. Maar dat zij zich vergis- 

 sen is zeker, want in dat groote laboratorium wordt 's winters ook 

 gewerkt en vorst , sneeuw en regen aangewend als levenwekkende 

 middelen voor de plantenwereld. 



Geene kracht ter wereld is beter in staat om na een vochtigen 

 dampkring rotsen en andere geologische produkten in bouwbare aarde 

 te veranderen dan de vorst ; in den winter is geen kleed beter be- 

 schuttend voor wortels , vruchtjes en zaden , die in den bodem aan- 

 wezig zijn , dan het schijnbaar kille sneeuwkleed , want slechte geleider 

 van de warmte als het is , dwingt het de warmte om in den grond te 

 blijven. Gelukkig is het dus, wanneer de winter zijne sneeuwvlokken 

 over de aarde heenspreidt , en dubbel weldadig zal de sneeuw werken, 

 wanneer zij, door de lentezon ontdooijende, als een met voedingsstoffen 

 opgehoopt vocht, wortels, vruchtjes en zaden drenkt. 



Is de winter mistig, regenachtig — laten wij niet klagen; ook dat 

 is nuttig, omdat daardoor de plant in het voorjaar den bodem, als met 

 humusrijk vocht doorweekt, voorbereid vindt. 



De natuuronderzoeker vindt dus overal en altijd , zelfs in het barre 

 van den winter, nog eene bron van leven, waar een ander dood of 

 verstijving meent op te merken. 



Deze blijft staan bij de rinkelende takken, het dorre grastapijt, bij 

 het stille vogelenheir of het verschuilen van de insektenwereld, maar 

 gene ziet verder en hoewel hij geen bladeren aan tak of twijgen 



17* 



