* DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST. 261 



kring plaats heeft, heeft ten gevolge, dat de vochtbeweging slechts 

 zeer gering is en langzaam van beneden naar boven plaats heeft. 



De naald- of dennenboomen maken op dezen algemeenen regel eene 

 uitzondering , en hebben wij straks reeds gezien , dat zij in het midden 

 van den winter hunne zaden tot rijpheid brengen, wij weten ook allen, 

 dat zij des winters hunne bladeren behouden en die eerst in het voor- 

 jaar afwerpen. De vochtbeweging moet bij hen dus in den winter 

 (evenals zeer waarschijnlijk ook bij den hulst, het klimop en andere 

 altijd groenblijvende planten) schier even krachtig plaats hebben als in den 

 zomer en hun hout ook even sterk aangroeijen als dit bij andere boo- 

 men in den zomer geschiedt. Maar ook nog andere planten geven 

 ons de bewijzen , dat er 's winters een verhoogd plantenleven werk- 

 zaam is ; wij behoeven dan ook slechts de bladmossen , levermossen 

 en korstmossen te noemen om u het bewijs te leveren, dat zij in het 

 barre saizoen hunne schoone vruchtvormen tot rijpheid brengen. 



De bron van alle leven, — de warmte, — is dus in den winter ook 

 nog niet opgedroogd , want vorming van voedsel of voedingsvocht en 

 voeding zijn alleen denkbaar, alleen mogelijk, wanneer er warmte 

 genoeg voorhanden is. 



Wij hebben straks reeds gezegd , dat de boom 's winters zijne 

 inwendige warmte uit den bodem put; maar des zomers, wanneer hij 

 met zijn bladtooi uitgedost is , nemen de bladeren ook nog warmte uit 

 de dampkringslucht op en dan werken wortels en bladeren te zamen 

 om hem dien overvloed van voedingsstoffen te verschaffen^ die hij tot 

 de vorming van al zijne overige deelen zoo noodig heeft. 



Maar de wortels hebben ook nog een anderen pligt te vervullen; 

 zij moeten namelijk, door het opnemen van de warmte uit den bodem , 

 boomen en struiken voor bevriezen behoeden. De zorg der natuur 

 spreekt ten deze dan ook weder duidelijk op de Alpen en in het 

 hooge noorden, want daar hebben de boomen, hoewel zij laag van 

 stam en kort van takken zijn, wortels, die zeer diep in den bodem 

 dringen. 



Ook de zoogenaamde overblijvende planten worden in den winter 

 door de warmte van den bodem in het leven gehouden. Alle knol- 

 en bolgewassen en vele andere planten verliezen in het najaar, hetzij 



