DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST. 



263 



Ooi die vraag te kunnen beantwoorden moeten wij nagaan, of' 

 er verschil bestaat tusschen de oude en jonge deelen van eene 

 plant. Het hout is de hoogst ontwikkelde stof, waartoe de cellen ge- 

 durende haren levensloop zich kunnen ontwikkelen. De stof, waaruit 

 de houtcellen gevormd worden , waaraan zij haar ontstaan te danken 

 hebben, is het zetmeel, dat in den herfst in groote hoeveelheden in 

 de jeugdige (nog werkzame) cellen wordt opgehoopt om in het voor- 

 jaar, zoodra de plant weder krachtiger begint te leven, verbruikt te 

 worden. Door eene scheikundige omzetting wordt het zetmeel in 

 dextrine of zetnaeelgom (wij zullen deze stof in het vervolg gom noe- 

 men), suiker, cellulose of' celstof en houtstof omgezet en worden dus 

 uit het zetmeel al de volgende stoffen gevormd. 



Wanneer nu in het voorjaar het zetmeel in de plant begint te ver- 

 minderen, dan is de omzetting van zetmeel in gom en suiker begon- 

 nen en wij nemen dan tevens een verhoogd leven waar ; nieuwe 

 deelen , nieuwe individuen worden er gevormd. Bevriest het zetmeel 

 (wij bedoelen hier het zetmeel , dat zich in de zetmeelcellen en de 

 plant bevindt), dan heeft daardoor ook eene scheikundige omzetting 

 plaats , het verliest een gedeelte water en wordt in eene andere stof 

 omgezet. Zijne scheikundige zamenstelling komt dan met de houtstof 

 overeen en hieruit volgt, dat het dan ongeschikt is geworden om er 

 nieuwe deelen uit te vormen; het plantenleven is daardoor opgeheven 

 en zoodanige plant is en blijft dood. De bevroren deelen krijgen een 

 zoeten smaak, dat wij b. v. aan bevroren aardappelen en andere zet- 

 meel bevattende plantendeelen kunnen waarnemen. De als volks- 

 voedingsmiddel bekende boerenkool wordt , wanneer men haar laat 

 bevriezen, smakelijker, en dat dit geene verbeelding is kan op we- 

 tenschappelijke gronden bewezen worden, want daardoor wordt het 

 zetmeel in suiker omgezet, terwijl door het vernielen der celwanden, 

 zij als van zelve ook raalscher wordt. 



Zoo lang als de plant bevroren blijft is zij hard, omdat de inhoud 

 der cellen verstijfd is ; ontdooit zij , dan wordt zij slap en valt in el- 

 kander, want door het bevriezen is het volumen van het cellensap 

 grooter geworden en daardoor ook de celhuid gebarsten: zoo lang liet 

 dus vriest, ia alles aan elkander gekristalliseerd, — maar het begint te 

 dooijen en het beeld valt ineen. 



