268 HET PLANTENLEVEN IN DEN WINTER , 



Wanneer wij b. v. 2 deelen zetmeel (stijfsel) met 4 deelen koud 

 water vermengen en er dan nog 20 deelen kokend water bijvoegen, 

 wordt er eene brij gevormd; voegt men bij deze brij nu piantenlijm 

 en houdt het mengsel op eene temperatuur van 60° cels., dan wordt 

 het dunvloeijend, terwijl deze vloeistof tot stroopsdikte uitgedampt, bij 

 bekoeling kristalliseert (zetmeelsuiker). 



Diezelfde omzetting nu heeft bij de ontkieming en bij den aangroei 

 van nieuwe deelen in de zetmeel bevattende cellen plaats. Een 

 graankorrel (gerst , rogge , tarwe) b. v. bestaat uit een bekleedsel en 

 een netwerk van cellen, die opgevuld zijn met zetmeel, terwijl tus- 

 schen deze beiden in de piantenlijm zich bevindt. Bij de kieming 

 worden zetmeel en piantenlijm oplosbaar, en gom en suiker gevormd; 

 deze twee stoffen zijn noodig om het jonge individu te voeden, even- 

 als de moedermelk het eerste noodige voedsel uitmaakt van het kind 

 en het jonge zoogdier. Wat de natuur in eiken zetmeel bevattenden 

 zaadkorrel verwerkt en omzet, dat doen wij kunstmatig in het mout 

 voor onze bierbrouwerijen en brandewijnstokerijen; dat doen wij in 

 onze broodbakkerijen; dat heeft er met de meeste spijzen in onzen 

 mond plaats , wanneer wij ze lang kaauwen. De stof, die én bij de 

 kieming én in de andere genoemde gevallen die omzetting van het zet- 

 meel bevordert , noemen wij diastase. 



Of die stof bij alle nieuwe vormingen eene hoofdrol speelt, is 

 wel schijnbaar zeker, maar nog niet geheel en al uitgemaakt, maar 

 dat de stikstof, en dus ook de stikstof bevattende plantendeelen, eene 

 groote rol in het leven der planten spelen , is zeker. Missen 

 de cellen de eigenschap om nieuwe cellen voort te brengen, dan be- 

 vatten zij ook geen stikstof meer , en wij behoeven slechts de houtcellen 

 te noemen om dit duidelijk te maken ; deze toch leven in betrekking 

 tot den geheelen boom, maar op zich zelve beschouwd, zijn zij dood, 

 beter gezegd: werkeloos. 



Een voorbeeld moge dit duidelijk maken. Men zage een tak van 

 een boom ; waren nu alle cellen geschikt om nieuwe deelen voort te 

 brengen , dan zouden wij over de geheele vlakte nieuwe deelen (knop- 

 pen) zien ontwikkelen ; dit heeft niet plaats , want wij zien alleen 

 aan den omtrek van den tak knopjes ontstaan , terwijl de naar 



