270 HET PLANTENLEVEN IN DEN WINTER, 



wijd vat met water gevuld. Na eenigen tijd ziet men dat het vocht 

 in de buis gestegen is en kan men tevens waarnemen, „dat dit stijgen 

 met eene zekere kracht plaats heeft. Hieruit is dus af te leiden , 

 dat er door het vlies onophoudelijk water uit het vat door de blaas 

 heen in de buis stroomt; men heeft dit endosmose genoemd; aan 

 den anderen kant ontvangt het water iets van de opgeloste suiker 

 of gom en dit noemt men exosmose. Doet men in het buitenste vat de 

 suiker- of gomoplossing en in de buis water, dan heeft hetzelfde 

 verschijnsel plaats, want de buis zal eenigen tijd daarna suiker of gom 

 bevatten, en de oplossing in het vat daardoor en omdat de buis 

 eenig water afgestaan heeft , slapper zijn geworden. Door deze 

 osmotische werking neemt men tegenwoordig aan, dat de voedings- 

 vochten door de plant opgenomen en verspreid worden. Niet de 

 vaten oefenen deze werking uit, maar de cellen. Elke cel is een 

 rondom gesloten blaasje , dat bestaat uit een vliesje , waarin zelfs 

 door de sterkste vergrooting geene openingen zijn waar te nemen en dat 

 opgevuld is met verschillende opgeloste en onopgeloste stoffen. Stel u 

 nu voor, dat het celvlies met de zoo straks over de glazen buis ge- 

 spannen blaas overeenkomt en het verschijnsel van het opvoeren van 

 het voedingsvocht is verklaard. De cellen , die zich aan de uiteinden 

 der wortelvezeltjes bevinden , nemen de vochten uit den bodem op 

 (endosmose), verwerken die, behouden er van wat zij noodig heb- 

 ben en geven dat wat zij niet meer noodig hebben, of het over- 

 vloedige , weder af (exosmose). Hetgeen door deze cellen uitgestoten 

 of doorgelaten wordt, nemen de volgende op, die 't evenzoo verwer- 

 ken, en ditzelfde herhaalt zich in elke cel, heeft van cel tot cel 

 plaats , van den wortel door den stam , de takken en twijgen , en 

 de deelen, die zich daaruit ontwikkelen, knoppen, bladeren, bloemen, 

 vruchten en zaad. 



In de lente heeft er evenwel meer plaats , en wij mogen dus bij het 

 derde punt nog wel eens stil staan , namelijk bij het ontkiemen van de 

 zaden. Wij zijn nogtans aan het zien daarvan zoo gewoon, — het schijnt 

 zoo alledaags, — het spreekt zoo van zelf, dat in het voorjaar alles 

 ontkiemen moet , dat het opsporen van de reden daarvan wel eens 

 achterwege blijft of er niet over gedacht wordt. Zagen wij , dat de 



