DE LENTE, DEN ZOMER EN DEN HERFST. 279 



Het schoonste en bewonderenswaardigste tijdvak uit het plantenleven 

 is dat, waarin de vruchten tot rijpheid worden gebragt en hoewel men 

 hiervan nu eene bepaling kan geven door te zeggen, dat zij rijp wor- 

 den, omdat er omzetting van stof plaats heeft, even als alles in het 

 bewerktuigde rijk door omzetting gevormd wordt, zoo is het nog niet 

 lang geleden, dat wij bekend gemaakt werden met de stoffen, die 

 deze omzetting veroorzaken. 



De scheikundige fremy was het , die dat nog niet ontgonnen veld 

 bebouwd heeft en een schat van proefnemingen heeft hem in staat 

 gesteld om te kunnen verklaren , wat er bij het rijp worden der vruch- 

 ten moet plaats hebben. Stellen wij er belang in dat ook na te 

 gaan, dan moet ik u verzoeken, met mij weder naar c|e lente terug 

 te keeren. 



Wij weten, dat in de lente alle nieuwe, dus jeugdige plantendeelen 

 uit het zetmeel ontstaan en wel omdat deze stof door eene scheikun- 

 dige omzetting in gom, suiker en celstof wordt veranderd, waaruit én 

 nieuwe cellen gevormd worden én de bestaande haar onderhoud ont- 

 vangen. Wij weten ook dat deze omzetting plaats heeft door eene 

 andere stikstof bevattende stof, het diastase, en dat men deze stof 

 steeds in de nabijheid der knoppen vindt. Wij hebben dit ge- 

 heele omzettingsproces vergeleken met de omzetting , waardoor het 

 brooddeeg tot brood gevormd wordt, en gevonden, dat het diastase in 

 het levende laboratorium even zoo werkt , als de gist bij het bakken 

 van brood. 



Ook in de vruchten vinden wij twee stoffen, die in eene naauwe 

 betrekking tot elkander staan en ook wederkeerig op elkander wer- 

 ken , namelijk het pektose en pektase. 



Wat het zetmeel is in de overige plantendeelen, dat is het pektose 

 in de vruchten, want wordt het pektase omgezet, dan beginnen de 

 vruchten rijp te worden. Het pektase werkt bij deze , als het dia- 

 stase bij het zetmeel , als gist bij het brood. Door de zuren , die men 

 in de vruchten altijd in groote hoeveelheden voorhanden vindt, wordt 

 het pektose in eene andere stof omgezet; het pektin , dat bij afsluiting 

 (of beperkten toevoer) der dampkringslucht door het pektase in twee 

 andere stoffen, het pektosinzuur en pektinzuur, wordt veranderd; onder 



