MAGIE. 329 



riep do schim van homerus, apollonius van Tyana dien van achilles 

 op , ja de Lacedaemoniers lieten door Thessalische doodenbezweerders 

 de schim van pausanias oproepen. Zelfs waren er reeds van ouds 

 bepaalde doodenorakels , b. v. in Epirus aan het meer Aornos , waar 

 orpheus zijne reeds genoemde bezwering had verrigt , te Heraklea in 

 Pontus , te Phigalia in Arkadie , en aan het meer Avernus in Groot- 

 Griekenland. Eene soort van geestenbezwering was die , waardoor 

 men de ziel eens pas afgestorvenen weder in het ligchaam kon doen 

 terugkeeren voor zóó lang als men ter zijner ondervraging noodig 

 oordeelde. Het was echter alleen door groote kracht van bezweringen 

 dat dit geschieden kon en de geest gedwongen kon worden om , 

 ofschoon noode en met tegenzin , op de gedane vragen te antwoorden. 

 Deze wijze van waarzeggen, die vrij algemeen zeer verfoeid werd, 

 schijnt zeer bepaald van Oosterschen oorsprong te zijn en in verband te 

 staan met die andere Oostersche , waarbij men een gebalsemd menschen- 

 hoofd tot spreken noodzaakte. Sommigen beweren , opdat ik dit hier 

 in het voorbijgaan aanmerke , dat de Theraphim der Hebreen zoodanige 

 gebalsemde kinderhoofden waren. De voorspellende hoofden of androï- 

 den, waarvan wij lezen dat zij in eenige Grieksche tempels voorhanden 

 waren , waren van hout of metaal. 



Van zeer enkelen, b.v. van asclepiades , empedocles, apollonius 

 van Tyana, werd verhaald, dat zij in den eigenlijken zin dooden 

 hadden opgewekt. Zoo iets behoorde echter tot de zeldzaamheden. 



Om niet te gewagen van amuletten en andere bijgeloovige voorbe- 

 hoedmiddelen , zoo waren genezingen door toovermiddelen onder de 

 Grieken aan de orde van den dag. De populaire geneeskunde en die der 

 kwakzalvers onder de artsen was rijk aan allerlei bijgeloovige praktijken. 

 Daartoe behoorden eene menigte van zoodanige middelen , die in latere 

 eeuwen sympathetische genaamd werden, van ceremoniën , en vooral 

 van bezweringen, vergezeld van oplegging der handen en bestrijkingen 

 van het zieke deel. Die bezweringen bestonden vaak slechts in het 

 prevelen van niets beteekenende of althans ook voor den bezweerder 

 onverstaanbare woorden ; een voorbeeld van een echt Grieksch be- 

 zweringsformulier kan ik niet geven, en vergenoeg mij dus eene 

 bezwering mede te deelen , die volgens den Romein cato zeer 



