MAGIE. 331 



tercollegie uit, daar zij leden waren eener soort van broederschap, 

 die eigenlijk in Etrurie te huis behoorde , maar werden toch bij ge- 

 wigtige gelegenheden geraadpleegd. Eigenlijke toovenaars waren er 

 bij de Romeinen niet dan vreemdelingen, vooral in de latere tijden, 

 en menschen uit de mindere volksklasse , al is het ook dat meer aan- 

 zienlijke personen zich ook bij deze en gene gelegenheid met bezwe- 

 ringen en wat dies meer zij afgaven, gelijk o. a. met den pas ge- 

 noemden cato het geval was. 



Over het algemeen was het er dan ook verre van daan, dat bij de 

 Grieken en Romeinen zoodanige menschen, die voor bedreven in 

 tooverij en zich daarmede bezig houdende doorgingen , met dat eer- 

 biedig ontzag werden bejegend , dat aan de Oostersche magiers ten 

 deel viel. Ik spreek hier natuurlijk niet van de priesters , ofschoon 

 ook deze in Griekenland niet met dien eerbied werden beschouwd , 

 dien zij in het Oosten genoten, noch van zeer enkele andere perso- 

 nen, die het ontzag , dat men hun om hunne groote wetenschap en 

 hunne persoonlijke hoedanigheden toedroeg , nog wisten te verhoogen 

 door zich te omgeven met een nimbus van geheimzinnige en boven- 

 menschelijke magt. Maar over het algemeen zien wij de magie bij 

 de Grieken en Romeinen in hun besten tijd veelal vertegenwoordigd 

 door een troep van waarzeggers, geestenbezweerders, goochelaars, 

 kwakzalvers en giftmengers, deels op zijn hoogst vindingrijke en slimme 

 avonturiers , deels behoorende tot de laagste heffe des volks. Wat 

 den Staat aangaat , zoo liet deze over het algemeen de toovenaars en 

 heksen ongemoeid , voor zoover deze geen dadelijk kwaad stichtten , 

 en wanneer wij lezen , dat te Athene eene heks verbrand werd , en 

 demosthenes berigt, dat aan de Lemnische heks theoris hetzelfde 

 lot te beurt viel, terwijl wij bij plinius van eene aanklagt wegens 

 tooverij lezen , dan moet men hier niet denken aan iets , dat overeen 

 kwam met de vervolgingen, die toovenaars en heksen in de midden- 

 eeuwen bij de Germaansche volken ondergingen. Het waren het 

 vernielen door toovermiddelen van eens anders eigendom, het ver- 

 plaatsen van eens anders oogst op eigenen akker , het ziek- of krank- 

 zinnig maken of dooden door betooveringen , in één woord , misdaden , 

 die ook op andere wijze bedreven strafbaar geweest zouder. zijn, die 



