MAGIE. 



met het verval van het oud vaderlijk geloof , de geest , tegen wil en 

 dank tot het onzienlijke heengetrokken, zich tot elke soort van bijge- 

 loof wendde om vergoeding te zoeken voor het verlorene, vonden 

 allerlei soort van toovenaars , geestenbezweerders , wigchelaars en 

 kwakzalvers een ruim veld ter exploitatie. Daartegen gingen vele 

 en krachtige stemmen op, even als het strengste stoïcisme juist toen 

 het sterkst predikte tegen het verstokt egoïsme en de liederlijke zede- 

 en beginselloosheid der eeuw , en even als het Christendom juist toen 

 zijne meeste bekeerlingen maakte. Maar niets van dat alles , zelfs het 

 Christendom niet , kon die wereld herscheppen en verbeteren ; zij was 

 veroordeeld ten ondergang. 



Onder de lichtpunten, welke die tijden van verval opleverden, be- 

 hoorde evenwel, behalve de toeneming der materiële ontwikkeling, 

 zigtbaar in de volmaking van veel wat aan de behoeften en het gemak 

 des levens dienstbaar was, vooral de voortdurende ijverige beoefening 

 der wetenschappen. Vooral was Alexandrië , waar de door ptolemaeus 

 lagus, soter en euergetes gestichte grootsche wetenschappelijke en 

 letterkundige inrigtingen steeds den ouden Griekschen geest levendig 

 trachtten te houden, een brandpunt van ontwikkeling, dat hare stralen 

 overal door de beschaafde wereld heen verspreidde. Dit duurde ge- 

 durende den Romeinschen tijd voort. Maar op den duur kon het niet 

 anders, of de ligging van Alexandrië, in de onmiddellijke nabijheid 

 zoowel der Oostersche als der Grieksch-Romeinsche wereld , moest 

 een eigenaardigen invloed op de wijsgeerige studiën uitoefenen. 

 Reeds philo, de Hellenistische jood, had in zijne philosophisch- 

 theologische boeken de philosophie van plato met de Mozaïsche gods- 

 dienstleer in verband gebragt , en die Platonische philosophie , rijk aan 

 dichterlijke voorstellingen en allegoriën , en die daardoor 't best van 

 alle wijsbegeerten met het Oostersch mysticisme vereenigbaar scheen, 

 werd weldra door de Alexandrijnen op eene zeer eigenaardige wijze 

 omgevormd en ontwikkeld. Zij werd verklaard door en gemengd met 

 denkbeelden , getrokken uit de Kabbalah of wijsbegeerte der Joden , 

 uit de aloude leer van zoroaster , uit hetgeen men van de tempelleer 

 der oude Egyptische priesters wist of meende te weten. En ook het 

 Christendom, dat van alle philosophiën 't minst van die van plato 



