MAGIE. 



erlangde, en het geloof aan den duivel en zijn invloed een vast staand 

 geloofsartikel werd, dat nog heden ten dage bij velen als zooda- 

 nig geldt. 



Het was ook gedeeltelijk ten gevolge daarvan , dat het geloof aan 

 tooverij en heksen bij de Germanen eene eigenaardige kleur aannam, 

 die overigens, niet minder dan door het geloof aan den duivel, be- 

 paald werd door het volkskarakter en andere omstandigheden. Over 

 het geheel was het bijgeloof der Germanen , al vertoonden er zich 

 van tijd tot tijd de meer bevallige en liefelijke figuren van elfen en 

 nixen , donker en somber , — en terwijl bij de Grieken , ofschoon ook 

 hun bijgeloof soms aan leelijke en afschuwelijke gedrogten het leven 

 gaf, toch doorgaans het aangeboren gevoel voor het schoone zich 

 gelden deed, zoo stelden de Germanen in 't bijzonder alles wat tot tooverij 

 betrekking had zich als leelijk en afschuwelijk voor. De Germaansche 

 heksen geleken weinig op circe en medea en hare navolgsters ; het 

 ideaal eener heks was bij hen een leepoogig, uitgemergeld, morsig oud 

 wijf. De daemonen der Grieken , de tusschenwezens tusschen Goden en 

 menschen , werden bij de Germanen vervangen door den duivel , — niet 

 den gevallen engel , wiens sombere schoonheid nog de sporen draagt van 

 zijne oorspronkelijk verheven natuur, — maar eene soort van monster, dat, 

 ook bij de meest gematigde opvatting , toch het satersgelaat en de paarden- 

 of bokkenpooten niet ontberen kon , waar velen dan nog horens en een 

 staart bijvoegden. Tooverij berustte, volgens de Christelijk-Germaansche 

 denkbeelden , op een verbond met den duivel, aangegaan op zijn best ter 

 bevrediging van een hoogmoed , die er zich op wilde verheffen meer 

 te weten en te kunnen dan anderen, maar meestal bedoelende de vol- 

 doening van grove zinnelijke lusten en de bevrediging van eene , 

 waardoor dan ook, ontstane en steeds gevoede kwaadwilligheid jegens 

 de menschen in het algemeen. Kwaad te stichten, anderen op allerlei 

 wijze te benadeelen, overal dood, ziekte en ellende te verspreiden was, 

 naar men dacht , steeds het oogmerk en de bezigheid der heks. Ook 

 de toovenaar werkte vaak tot hetzelfde doel , ofschoon doorgaans deze 

 een minder afschuwelijk uiterlijk bezat , meestal meer door hoogmoed 

 en zucht tot voor den gewonen mensch onverkrijgbare wetenschap en 

 magt gedreven werd, en hij, waar hij het toelegde op het verderf van 



