MAGIE. 343 



bedrijf kennis erlangt van handgrepen en praktijken, die aan anderen 

 onbekend zijn. Het tweede, — en dit hangt zamen én met de behoefte 

 aan eene organisatie der uitwendige gemeenschappelijke godsvereering , 

 én met de reeds genoemde verdeeling van den arbeid, — is het ontstaan 

 van een afzonderlijken priesterstand. Het derde is de meer en meer 

 toenemende maatschappelijke ongelijkheid, ten gevolge waarvan eenige 

 weinigen tot zulk een welstand geraken , dat zij zich aan de moeijelijkste 

 en meest tijdroovende bezigheden des levens kunnen onttrekken. 

 Daardoor , door het ontstaan van een priesterstand en het ontstaan 

 van eene bemiddelde volksklasse , zijn er nu menschen , die den tijd 

 en de gelegenheid hebben ook aan iets anders te denken en iets anders 

 te doen , dan wat onmiddellijk door de dagelijksche eischen des levens 

 gevorderd wordt. Het is onder dezen, dat de bij eiken mensch in 

 meerdere of mindere mate bestaande zucht tot het causas cognoscere 

 rerum, het kennen van de oorzaken der dingen , het indringen in het 

 wezen der natuur , tot ontwikkeling komt en gelegenheid vindt naar 

 bevrediging te zoeken. Onder hen staan mannen op , die, na zich eerst 

 de geheelc onder het algemeen verspreide massa van empirische kennis 

 te hebben eigen gemaakt, daarover en over al hetgeen zij rondom zich 

 zien beginnen na te denken. Waarneming, vergelijking van het waar- 

 genomene, en nadenken daarover brengen hen tot dieper inzigt in hetgeen 

 bestaat en geschiedt , dan bereikbaar is voor hunne overige stam- en 

 volksgenooten , — en zoo is het, dat overal, bij alle volken, de per- 

 sonen zijn ontstaan , die met den naam van wijzen betiteld worden. 



Veel van die verkregene kennis moest uit den aard der zaak minder 

 geschikt zijn om aan het algemeen te worden medegedeeld. Maar 

 bovendien bevonden die wijzen , gelijk men ze noemde , zelve zich nog 

 altijd op een betrekkelijk laag standpunt van ontwikkeling en waren 

 alzoo vaak ruim bedeeld met die in onze oogen egoïstische en klein- 

 geestige jaloezij , die altijd en overal eene der eigenschappen is van 

 weinig beschaafde menschen , en zich in onze maatschappij ook open- 

 baart in het gewigt , dat b. v. sommige ambachtslieden hechten aan 

 het aan hun, naar zij meenen , alleen bekend zijn van sommige ge- 

 heimen en kunstgrepen , en in de zorg , waarmede zij hunne wijze van hande- 

 len voor anderen verbergen , zelfs al hebben zij geen voordeel hoegenaamd 



