MAGIE. 345 



er geen gevaar was , dat de priesters ooit de concurrentie van anderen 

 zouden te vreezen hebben. 



Welk een groot verschil er dus moest wezen tusschen de eigenlijke , 

 Oostersche Magie en de tooverij der Grieken , der Romeinen en der 

 latere Germanen , behoeft na het gezegde geene nadere toelichting ; 

 de eene was de wetenschap op het hoogste standpunt harer toenmalige 

 ontwikkeling, de andere bestond in kunstgrepen, hoogstens in toe- 

 passingen van niet algemeen bekende feiten uit de natuurwetenschap , 

 aangewend met het doel om de menigte te bedriegen. 



Neemt men in aanmerking de hooge oudheid, tot welke de be- 

 schaving van vele Oostersche volken , b.v. der Hindoes , der Egyptiers , 

 der Chaldeën opklimt; houdt men daarbij in het oog, dat die volken 

 het in velerlei kunsten en vele takken van industrie tot eene groote 

 hoogte hadden gebragt , toen de Grieken nog betrekkelijk barbaren 

 waren , en bedenkt men daarbij , dat zoodanige vorderingen noodzakelijk 

 veronderstellen navorsching, proefnemingen en eene zich gestadig 

 meer en meer uitbreidende empirische kennis , dan mag men het er 

 voor houden, dat de Oostersche orden van priesters en geleerden, die 

 noodzakelijk bekend waren met de totale som van kennis , die het 

 eigendom van het algemeen was, en van nog veel bovendien, wat zij 

 als geheime wetenschap verborgen hielden, inderdaad in het bezit zijn 

 geweest van eene zeer groote menigte kundigheden. In hoe ver 

 deze alleen bestaan hebben in eene onzamenhangende massa van 

 geheimen, vernuftige kunstgrepen en praktijken, en in het geheel op 

 empirische wijze ontdekt gebruik maken van zekere op dezelfde wijze 

 ontdekte natuurverschijnselen , — of in hoe ver zij geacht kunnen 

 worden bestanddeelen uitgemaakt te hebben van eene zekere iveten- 

 schap , laat ik onbeslist. Maar zeker schijnt het , dat zij , en andere 

 oude magiers en toovenaars met hen, geheimen gekend hebben, 

 die, langen tijd daarna voor de wetenschap verloren, eerst in den 

 nieuweren tijd weder ontdekt zijn geworden. Als voorbeelden voer 

 ik aan een aantal elektrische proefnemingen, wier ontdekking men 

 aan de wetenschap van den nieuweren tijd toeschrijft , en die toch 

 naar alle aanzien aan de oude Magiers , priesters en toovenaars bekend 

 zijn geweest, — en voorts de aanwending van het zoogenaamde dierlijk 



