TOT ONS ZONNESTELSEL BEHOORENPE. 363 



Men wordt dan wel gedwongen om de weinige en zeldzame waar- 

 nemingen van veranderingen op het maanligchaam, door sommige sterre- 

 kundigen ons medegedeeld , aan eene gezigtsdwaling of eenige andere 

 oorzaak toe te schrijven. De maan biedt ons het schouwspel aan van 

 een uitgebreid veld, dat zich onder hevige vulkanische werking heeft 

 gevormd, hetwelk in alle rigtingen nog bezaaid is met uitgebrande en 

 uitgedoofde vulkanen. Die hoogten en laagten, de kloven en spleten, 

 de steile spitsen en diepe afgronden, die wij op de maan opmerken, 

 leggen nog de getuigenis af van de vreeselijke stuiptrekkingen , waar- 

 aan eens onze satelliet ten prooi ia geweest. 



Maar alle leven , alle eigene beweging is sedert lang op de maan 

 opgehouden. Stellen wij ons voor, dat in het maanligchaam alle reactie 

 van binnen uit tegen zijne oppervlakte ophield , totdat het eindelijk 

 volkomen afgekoeld en verstijfd was , dan moest daarvan ook het 

 natuurlijk gevolg zijn, dat de zelfstandige omwenteling om hare eigen 

 as van lieverlede verminderde en ten laatste in eene schommeling over- 

 ging , waarvan wij nog de flaauwe sporen waarnemen. Zij moest dan 

 de aarde altijd dezelfde zijde toekeeren. 



De van ons afgekeerde zijde der maan ligt voor altijd buiten het 

 bereik onzer waarnemingen. Wat wij van de Jupiter-manen weten , 

 die in dezelfde verhouding tot hare hoofdplaneet geplaatst zijn, doet 

 ons denken , dat ook het voor ons onbekende gedeelte van den maan- 

 hol over 't algemeen in dezelfde natuurlijke gesteldheid zal verkeeren 

 als het aan ons toegekeerde deel. 



Met grond kan men echter aannemen, dat de ons toegekeerde zijde 

 der maan minder digt, losser en met meer holligheden en spleten 

 doorkliefd is, dan de van ons afgekeerde zijde. Want in den tijd 

 toen de eigene aswenteling der maan ophield , moest de gloeijende 

 kern , die nog in haar was overgebleven , de aan onze aarde toege- 

 keerde zijde opheffen, uitzetten en hier en daar doorbreken. Terwijl 

 de ons toegekeerde zijde verbazende hoogten en diepten vertoont, zal 

 waarschijnlijk het van ons afgekeerde halfrond meer het aanzien hebben 

 van eene met zacht hellende hoogten en laagten golvende vlakte. 



Zoo wij ons met onze optische instrumenten op de planeet Venus 

 konden verplaatsen , zouden wij in staat zijn het maanligchaam van 



