WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



Parallaxis der zon. — Het is bekend, dat er sedert cenigen tijd twijfelingen 

 ontstaan waren aangaande de juistheid van de parallaxis der zon, t. w. 

 8",57, door encke berekend uit de waarnemingen van den overgang van 17G9 

 over de zonneschijf. Le verrier had reeds in 1861 uit de bewegingen van 

 Mars, Venus en de aarde berekend, dat dit cijfer 8",95 moest bedragen om 

 rekenschap van de waarnemingen te geven. Eenigen tijd later had foucault 

 op eene vernuftige wijze door middel van een snel draaijenden spiegel de 

 snelheid van het licht bepaald en daaruit, in verband met den bekenden tijd, 

 dien het licht behoeft om van de zon de aarde te bereiken , het gevolg afgeleid, 

 dat de zon ongeveer ^ minder ver van de. aarde verwijderd is, met andere 

 woorden , eene in gelijke verhouding iets grootere parallaxis heeft, dan tot dus- 

 verre was aangenomen. 



Deze langs middellijken weg verkregen uitkomsten zijn thans op meer regt- 

 slreeksche wijze bevestigd geworden , namelijk door vergelijking der waar- 

 nemingen van de planeet Mars, verrigt op van elkander verwijderde plaatsen 

 der aarde. Reeds had AIRY in 1857 er de aandacht op gevestigd, dat gedu- 

 rende den zomer van 1862 deze planeet daartoe eene buitengewoon gunstige 

 stelling had. Stone, eerste assistent aan het observatorium te Greenwich, 

 leidt nu uit de vergelijking van 22 corresponderende waarnemingen door 

 ellery te Williamstown in Nieuw-Holland en die te Greenwich af, dat de 

 parallaxis der zon 8",952 bedraagt , met eene waarschijnlijke fout van + 0",032. 

 Winnecke heeft ook reeds de waarnemingen te Pulkowa vergeleken met die 

 van maclear aan de Kaap de Goede Hoop, en zijne gemiddelde uitkomst voor 

 13 corresponderende avonden van waarneming is eene parallaxis van 8",964. 

 Nog heeft men de berekening te verwachten der uitkomsten van dergelijke 

 corresponderende waarnemingen , verrigt door moesta te Sant Jago in Chili 

 en SCHümacher te Altona , doch reeds nu mag men als hoogst waarschijnlijk 

 aannemen, dat de ware parallaxis der zon weinig van het door LE verrier 

 aangenomen cijfer verschilt. Het is duidelijk , dat met deze vergrooting van 

 de parallaxis der zon alle absolute waarden in ons zonnestelsel eene even- 

 redige vermindering behooren te ondergaan. (Bibloth. univ. , Arch. gcner. , 

 1863, p. 502). Hg. 



1863. 12 



