KLEUREN. 3 



kleuren zelve te kunnen oordeelen. Göthe, als dichter groot, als 

 staatsman alledaagsch , als natuurwaarnemer niet zonder verdienste , 

 kwam de grenzen van het bespottelijke nabij , toen hij ook als natuur- 

 onderzoeker wilde optreden. Niettegenstaande den zwakken grond 

 van zijne beschouwingen, men zou bijkans zeggen hare grondeloos- 

 heid, werd hij toch, jaren lang, gevolgd en nagepraat door velen. 

 Want, opmerkelijk genoeg, het feit, waarvan hij uitging, was volko- 

 men juist , hij dwaalde slechts in zijne gevolgtrekkingen. Dit nu 

 maakt de geschiedenis dier afdwaling dubbel belangrijk ; dit maakt , 

 dat niemand , die haar kent , over de thans algemeen aangenomen be- 

 grippen aangaande het ontstaan der kleuren denken kan , zonder dat 

 voor hem, nevens het beeld van den in alles grooten newton, die de 

 gronden daarvan vaststelde, ook dat van göthe oprijst, welke deze 

 gronden trachtte te ondermijnen, van göthe, die zich in veel zoo 

 groot en hierin zoo klein vertoont. Wie over deze zaken spreekt of 

 schrijft althans , kan zich niet onthouden van het denken aan dezen 

 strijd en daarom zal göthe's naam in de volgende regelen dikwijls 

 voorkomen. 



Elk voorwerp, zullen wij het kunnen zien, moet lichtend zijn of 

 verlicht. Lichtend noemen wij het , als het zonder eene voor ons 

 merkbare oorzaak van buiten naar ons oog dat wondervolle ik en weet 

 niet wat afzendt, dat wij gewoon zijn licht te noemen. Deze uitstra- 

 ling van licht geschiedt , als geene bijzondere omstandigheden het be- 

 letten, naar alle zijden, in alle rigtingen te gelijk. Al de voorwer- 

 pen , die het lichtende ligchaam omringen , worden door het van dit 

 laatste afkomstige licht getroti'en, voor zoover geen ander tusschen 

 beide geplaatst ligchaam dit belet, en deze voorwerpen worden daar- 

 door ook voor ons zigtbaar. Een gedeelte van het licht , dat hunne 

 oppervlakte treft, kaatsen zij meestal ook in alle rigtingen, hoewel 

 niet in alle gelijkelijk , weder terug. Ook van hen dus komt, als wij 

 ze zien, licht in ons oog: alle zien is ontvangen van licht, afkomstig 

 van het voorwerp, dat wij zien. 



1* 



