4 KLIfiUREN. 



Bij de volmaakte klaarblijkelijkheid dezer grondstelling moet het 

 iedereen verwonderen, dat er zooveel eeuwen zijn verloopen voor 

 men ze algemeen als geldig aannam. En toch is dit zoo , en het 

 denkbeeld der oude wijsgeeren, die in meer of min klare bewoor- 

 dingen van het oog spraken als naar de voorwerpen tastend, heeft 

 slechts zeer langzaam en trapsgewijze voor het juistere begrip plaats 

 gemaakt. Zelfs bij göthe vindt men tot in zijne jongste geschriften 

 nog sporen daarvan en van de begripsverwarring , die noodzakelijk 

 daardoor ontstaan moet en die dan ook waarschijnlijk wel de hoofd- 

 oorzaak is van de vreemdsoortige gevolgtrekkingen, die hij uit ove- 

 rigens volkomen ware en dikwijls zelfs in hun geheel waargenomen 

 feiten heeft afgeleid. Het oog toch neemt bij hem een werkzaam 

 deel in het zien niet alleen , maar ook in het voortbrengen der kleu- 

 ren , waarmede het de voorwerpen getooid ziet. 



Het ontstaan dier kleuren behoeft evenwel niet op zulk eene ge- 

 wrongene wijze verklaard te worden. Wanneer men slechts niet te 

 ver wil gaan in die verklaring, wanneer men door het geven daar- 

 van niets anders verstaat dan het terugvoeren der natuurverschijnselen 

 tot ééne bepaalde wet, die den naam van natuurwet mag dragen, om- 

 dat er niets gebeurt, dus voor ons gebeuren kan, wat met haar in 

 strijd is , dan kan men zeggen , dat het verklaard is door newton , op 

 eene wijze , die aan duidelijkheid en klaarheid niets te wenschen 

 overlaat. 



Die verklaring volgt namelijk regtstreeks uit newton's bekende 

 Aoofdproefneming. Gesteld men hebbe in den van buiten door de 

 zon beschenen wand van een overigens geheel voor het licht afge- 

 sloten vertrek eene opening gemaakt , waardoor het zonlicht heen 

 dringt, dan zal die opening zich op een scherm, dat men in het don- 

 kere vertrek daarachter houdt, afbeelden als eene helder verlichte 

 plek , in gedaante en grootte aan de opening — althans wanneer men 

 deze niet al te klein heeft genomen — gelijk. Maar geheel iets ad- 

 ders geschiedt, als men het licht, voor dat het 't scherm treft , opge- 

 schikte wijze laat gaan door een doorschijnend iigchaam, dat door 

 twee niet evenwijdige vlakken is begrensd, b. v. door een zooge- 

 naamd prisma van glas. Dan moet men ten eerste het scherm op 



