10 KLEUREN. 



ten opgang, het werd, ja, van vele zijden tegengesproken, maar nog veel 

 meer toegejuicht en gevolgd. Zulk een opgang moet iedereen, die het 

 boek kent, onbegrijpelijk voorkomen, wanneer hij niet twee omstan- 

 digheden in aanmerking neemt, die daarvan, zoo niet de eenigste, 

 dan toch zeker de voornaamste oorzaken waren. De eerste ligt in den 

 schrijver zelven: deze had, gelijk uit alles blijkt, niet het minste begrip 

 van wiskunde. Daardoor was het hem onmogelijk om de kracht van new- 

 ton's volkomen mathematischen ideëngang te bevatten en nog veel 

 meer om dien grooten man in klaarheid van denkbeelden en streng 

 logische ontwikkeling daarvan te evenaren; maar bij gewone lezers, 

 die in dit opzigt niet boven hem stonden, was hem dit eer vóór-, 

 dan nadeelig. Die losheid van stijl , die gemakkelijke en vloeijende 

 periodenbouw, die aangename afwisseling van mededeeling en betoog, 

 waarop een man van grondige kennis zich meestal met eenige inspan- 

 ning moet toeleggen, als hij zijne geschriften aanlokkelijk wenscht te 

 maken voor eenen grooten kring van lezers , waren aan göthe van 

 natuur eigen en zijn onderwerp had evenmin als zijne denkbeelden 

 iets , dat hem daarvan zou hebben kunnen doen afwijken. Hij kon 

 niet dor zijn , omdat hij niet grondig was ; hij was bij uitnemendheid 

 populair, niet omdat hij dit wilde zijn, maar omdat hij niet anders 

 wezen kon. Maar dit alles, — ook zelfs wanneer men daarbij in aan- 

 merking neemt , dat de strekking van het boek bijna doorgaand pole- 

 misch is en de schrijver dus telkens aanleiding vindt om zijn vernuft 

 te doen schitteren en voor zijne lezers vermakelijk te zijn , — kan wel 

 verklaren, dat zijn boek met graagte werd ontvangen en door velen 

 gelezen, maar niet, dat het zelfs bij sommige mannen van het vak, bij 

 natuurkundigen, indruk maakte en gezag verkreeg. Daarvan was nog 

 iets anders de oorzaak en wel dit: de uitgave geschiedde in eenen 

 tijd, toen niet newton's theorie aangaande het ontstaan der kleuren, 

 maar wel diens hypothese aangaande den aard en het wezen van 

 het licht door den eenen natuurkundige na den anderen werd opge- 



gebrek ten minste eenigzins te gomoet te komen, is aan het slot van dit opstel het 

 kort begrip van die theorie getrouw vertaald opgenomen, gelijk göthe dit zelf in 

 xijnc »XaeMriige" heeft gegeven. 



