KLEL'HEN. 15 



kleurenbeeld , scherp en toch lichtkrachtig genoeg om alle bijzonder- 

 heden met geraak te kunnen waarnemen. Doet men dit en gebruikt 

 men een prisma van zeer zuiver flintglas of, beter nog, een prisma- 

 tisch geslepen fleschje met zwavelkoolstof gevuld, dan vertoont zich 

 in het kleurenbeeld iets, dat men zonder al deze voorzorgen niet 

 waarneemt, en dat men in het eerst geneigd zou zijn voor een gebrek 

 in het prisma of in den verrekijker te houden. Men ziet in het kleu- 

 renbeeld een groot aantal ^) donkere dwarsstrepen , geheel evenwijdig 

 met het prisma. De sterkst uitkomende daarvan zijn in het kleuren- 

 beeld op de bijgaande plaat afgebeeld. Deze strepen werden 't eerst 

 waargenomen door den Engelschen natuuronderzoeker wollaston, in 

 't jaar 1802. Vijftien jaren later werd haar aantal en hare plaats 

 met groote zorg bepaald door den Duitschen mechanicus fraüenhofer, 

 die ze waarnam, zonder te weten, dat wollaston ze reeds gezien 

 had. Eerst daardoor werd de aandacht der natuurkundigen op dit 

 vreemde verschijnsel gevestigd en zij dragen alzoo, hoewel blijkbaar 

 niet geheel juist , den naam van de FKAüEXHOFERSche strepen. 



Wat waren ze en hoe werden ze voortgebragt ? Dat dit niet was 

 eene onvolkomenheid in de stoffen , waardoor heen de lichtstralen 

 moesten gaan, was duidelijk genoeg; want welke prisma's en welke 

 verrekijkers men ook bezigde, altijd zag men dezelfde strepen op juist 

 dezelfde plaatsen in het kleurenbeeld. Zouden zij het uitwerksel zijn 

 van eene gedeeltelijke uitdoving, opslorping, zoo als men het veelal 

 noemt, van het zonlicht in den dampkring? Men geloofde dit in 't 

 eerst , maar naarmate men het verschijnsel verder onderzocht , bleek 

 deze onderstelling al meer en meer onhoudbaar. Want ten eerste zag 

 men in de strepen geene de minste verandering, hetzij men ze be- 

 schouwde op den middag, als de zon op 't hoogst stond, of tegen den 

 avond , als deze den horizon nabij was. En toch moesten de zonne- 

 stralen in het laatste geval een ongelijk veel langeren weg dan in het 

 eerste door den dampkring afleggen , zoodat als deze de oorzaak was 

 geweest, de strepen des avonds veel talrijker, althans veel sterker en 

 duidelijker zich moesten vertoonen. Ten tweede — en dit doet hier 



') Fraüenhofer telde er bij de 600 en brewstek telde er meer dan 2000. 



