82 OVER DE TAAL EN DE VERGELIJKENDE TAALKENNIS IN VERBAND 



schappen ontvangen heeft, de Grieken en de Romeinen, in de eerste 

 eeuwen van hunne steeds aangroeijende heerschappij , verstonden geene 

 vreemde talen. De Grieken althans , die de eerste voorgangers en 

 de eenige leermeesters der Romeinen waren, bemoeiden zich niet 

 met het aanleeren van de talen der vreemde volken , die zij als har- 

 haren beschouwden. De grieksche taal werd in Rome eerst aangeleerd, 

 toen de republiek van hare oude eenvoudigheid begon af te wijken , en 

 werd aanvankelijk alleen de taal der beschaafde wereld, die zich onder 

 de regering van augustus en zijne eerste opvolgers meer algemeen 

 begon te verspreiden. De Romeinen, even als de Grieken, op 

 vreemden met minachting nederziende , namen van de Grieken het 

 begrip en het woord van barbaren over om het op alle niet Ro- 

 meinsche volken, de Grieken alleen uitgezonderd, toe te passen. Het 

 latijn, verbasterd en ontluisterd, bleef gedurende de middeleeuwen 

 de eenige vreemde taal , die de geleerden of liever de klerken en 

 monniken , die den geleerden stand destijds vertegenwoordigden, aan- 

 leerden; eerst later, in de vijftiende en zestiende eeuw vooral, begon 

 de aandacht zich weer op de overblijfsels der Grieksche letterkunde 

 te vestigen. Oostersche talen , waaronder men bijkans alleen het 

 Hebreeuwsch en Arabisch verstond , werden slechts door zeer weini- 

 gen beoefend. Daar de vorm dezer talen , die men gemeenlijk de 

 spraakkunst [grammatica] noemt , van dien der klassieke talen zeer 

 verschilt, had men in de kennis dezer talen een middel kunnen vin- 

 den tot eeue vergelijkende taalkunde, die echter eerst later door de 

 beoefening der Indische talen ontstaan is. 



Men heeft de opmerking gemaakt, dat alle op ervaring berustende 

 of dusgenoemde inductive wetenschappen drie verschillende toestanden 

 doorloopen. Door inductie verstaat men het afleiden van algemeene 

 waarheden uit afzonderlijke ervaringen en waarnemingen. Daartoe is 

 in de eerste plaats noodig, dat men ervaringen bijeenzamelt. Zulk een 

 tijdperk, waarin men op zich zelf staande verschijnsels opmerkt en 

 opneemt , kan men het empirische tijdvak noemen. Empirie is erva- 

 ringskennis , in tegenoverstelling tot theoretische wetenschap. Een 

 tweede tijdperk is dat, waarin men de verschillende waarnemingen 

 bijeenvoegt of afscheidt, om ze onder grootere en kleinere afdeelingen 



