MET DE NATUURLIJKE GESCHIEDENIS VAN DEN MENSCH. 83 



te brengen en alzoo gemakkelijker te overzien. Wij geven aan dat 

 tijdperk den naam van het rangschilckende. Eerst na dezen voorberei- 

 denden arbeid kan de theoretische behandeling eener wetenschap aan- 

 vangen, hetwelk haar laatste tijdperk is. Men moet zich echter deze 

 verdeeling niet alzoo afgebakend en begrensd voorstellen, alsof deze 

 toestanden elkander in geregelde tijdorde opvolgden en elkander we- 

 derzijds uitsloten. Ook in het theoretische tijdvak is men niet ont- 

 heven van de verpligting om nieuwe waarnemingen op te zamelen , en 

 elk , die , ook in den meest gevorderden toestand eener ervarings- 

 wetenschap, haar zelve wil aanleeren, haar tot zijn waarachtig eigen- 

 dom wenscht te maken, moet individueel in zekere mate de verschil- 

 lende tijdperken doorloopen, die het menschelijk geslacht doorloopen 

 heeft , om de wetenschap van hare eerste beginsels tot haren tegen- 

 woordigen toestand op te heffen 



Wij mogen dan in de wetenschap der vergelijkende taalkunde even- 

 eens een tijdperk van ervaring (van opmerking en opteekening van 

 enkele waarnemingen), een rangschikkend en een theoretisch tijdperk 

 veronderstellen , en wanneer wij den nog jeugdigen toestand van dit , 

 eerst laat op het veld der menschelijke wetenschap ontkiemde gewas 

 in aanmerking nemen, dan is het naauwelijks te verwachten, dat het 

 rangschikkend tijdperk thans reeds afgeloopeii zou zijn. 



Voor dat wij daarom onze lezers met algemeene vraagstukken 

 bezig houden, willen wij hun mededeelen, welke de rangschikkingen 

 zijn, waartoe de vergelijkende taaistudie tot nog toe geleid heeft. 

 Naauwer of meer verwijderd zijn tusschen de verschillende talen de 

 overeenkomsten en verwantschappen, en wij kunnen hier, even als bij 

 organische wezens, van natuurlijke familiën, van orden, van klassen 

 en van hoofdvormen of typen spreken. 



Overal, waar vele zaken bij elkander zijn gebragt, wordt een ge- 

 makkelijk overzigt eerst mogelijk door rangschikking, en eene slechte 

 is altijd nog te verkiezen boven de verwarring, die uit het volslagen 

 gemis van alle rangschikking ontspruit. Zoo lang als de talen , die 

 men bestudeerde, geene andere waren dan de Grieksche, Latijnsche, 

 Hebreeuwsche, kon men volstaan met eene verdeeling in gewijde en 

 ongewijde, of in klassieke en Oostersche talen. Het is echter duidelijk, 



6* 



