84 OVER DE TAAL EN DE VERGELIJKENDE TAALKENNIS IN VERBAND 



dat dergelijk eene verdeeling volstrekt onvoldoende is , wanneer men 

 de groote reeks der talen in een enkel zamenstel brengen wil. Eene 

 verdeeling der talen naar de werelddeelen (talen van Azië, van Europa 

 enz.) kan mede geene opheldering geven, en zou hier afscheiden 

 wat te zamen behoort , om ginds weer te vereenigen , wat in der daad 

 geene verwantschap heeft. Het is deze verwantschap , waarop het vooral 

 aan komt. Maar hoe zal die verwantschap gekend worden? Er zijn 

 vooral twee bijzonderheden, twee hoofdpunten, waarop men letten 

 kan, de luoorden en de vormen; men kan zijne aandacht vestigen op 

 het woordenboek of op de spraakkunst. En nu is het bij eenig na- 

 denken duidelijk, dat de overeenstemming in spraakkunstige vormen 

 eene meer wezenlijke overeenkomst is dan de gelijkheid of gelijkvor- 

 migheid der woorden. Letten wij alleen op de woorden, dan zouden 

 wij b.v. de Engelsche taal met evenveel regt in de nabijheid der 

 Fransche taal , als in de nabijheid der Duitsche taaltakken kunnen 

 plaatsen. Maar de geest en de wetten der taal wyzen aan het Engelsch 

 eene plaats in de nabijheid van de Friesche, de Nederduitsche, de 

 Noordduitsche talen aan en doen ons de Engelsche taal als een der 

 takken van den stam der Germaansche talen beschouwen. 



Er zijn, om tot zulk eene algemeene kennis der talen te geraken, nog 

 vele bouwstoffen te verzamelen. Men bezit meer of min uitgebreide 

 woordenlijsten van verschillende volkstammen. In de reisbeschrijvingen 

 van COOK en van andere zeevaarders, in de wetenschappelijke werken 

 vooral , die op de , in onze eeuw ondernomen reizen betrekking heb- 

 ben , vindt men aanteekeningen omtrent de talen, ook van de verst 

 verwijderde volken, van de bewoners der eilanden van de Stille Zuidzee, 

 van de volkstammen in de oorspronkelijke bosschen van Amerika enz. 

 Maar woordenlijsten geven ons dikwerf weinig opheldering. Voorts 

 bezitten wij groote verzamelingen , waaronder vooral de werken van 

 HERVAS en ADELüNG moeten vermeld worden, in welk laatste het 

 «Onze Vader" in vijfhonderd talen als taalproeve voorkomt. De 

 groote Duitsche wijsgeer leibnitz heeft vooral medegewerkt om op 

 dit onderwerp de algemeene belangstelling te vestigen. In zijne ver- 

 handeling over den oorsprong der volken (1712) zegt hij: «De studie 

 der talen moet naar dezelfde beginsels ingerigt worden als de studie der 



