MET DE NATUURLIJKE GESCHIEDENIS VAN DEN MENSCH. 89 



't geen dikwerf zoo gewijzigd is, dat het niet meer als zoodanig her- 

 kend en eerst door vergelijkend onderzoek weder gevonden kan 

 worden. Max muller heldert dit onder anderen op met een voor- 

 beeld, dat wij te eerder overnemen, omdat het eene taal betreft, die 

 algemeen bekend is. Het is de toekomende tijd in de Fransche taal. 

 Er is geene gelijkheid tusschen het Latijnsch amabo en het Fransch 

 faimerai Hier hebben wij eenen nieuwen grammatischen vorm, die 

 in lateren tijd ontstaan is, Hoe ontstond die uitgang rai? Even als 

 aan een organisch wezen heeft men aan de taal eenen groei en eene ont- 

 wikkeling toegedicht , waardoor al de veranderingen als loten en knoppen 

 uit den stam der taal zouden voortspruiten. Anderen hebben mensche- 

 lijke uitvinding te hulp geroepen, alsof de vorming der taal door eene 

 bijeenkomst, eene vergadering, die daarover als over de grondwetten 

 en inrigting van eenen staat raadpleegde, tot stand was gebragt. Maar 

 om bij ons voorbeeld te blijven , in het Fransch , gelijk in andere 

 Romanische talen , zijn de uitgangen van den toekomenden tijd dezelfde 

 als die van het hulpwerkwoord hebben : 



fat vinden wij terug in faimer-ai 

 tu as a » i> m tu aimer-as enz. ^). 



Wij hebben dan in alle talen slechts met wortels te doen , en deze 

 wortels, de oorspronkelijke bestanddeelen der talen, zijn in de mono- 

 syllabische taal der Chinezen zouder verbinding nevens elkander ge- 

 plaatst. In de agglutinerende talen zijn die bestanddeelen verbonden, 

 maar zóó , dat men de voegen en naden nog duidelijk ziet. Eerst in 

 de verbuigende talen zijn zij zoo innig vereenigd, dat ze slechts door 

 het mikroskoop van den vergelijkenden taaikenner ontdekt kunnen wor- 

 den, en hunne oorspronkelijke beteekenis dikwerf verloren hebben. 



Welke waren nu die oorspronkelijke woorden of wortels, en welke 

 beteekenis hadden zij? Er zijn twee verschillende meeningen omtrent 

 de eerste woorden, die beide slechts eene betrekkelijke en onderge- 

 schikte waarde hebben, en volstrekt geene algemeene toepassing toe- 



') In de Proven9aal3che taal vinden wij dat ai in den toekomenden tijd afgeschei- 

 den van de onbepaalde wij3 b. v. dir vos ai in plaats van je vous dirai. Er kan dus 

 geen twijfel bestaan , of het Fransch futurum was oorspronkelijk eene zamonstelling 

 en de uitdrukking ik heb te zeggen had daarin de beteekenis verkregen van ik zal 

 uggen. M. müllbb, p. 217. 



