100 BEENDERENHOLEN. 



Van alle holen werd het Baumannshol in den Hartz het eerst beroemd. 

 Het ligt in het Bodethal bij Rubeland en werd in het laatst der 17de 

 eeuw door eenen bergwerker, baumann geheeten, ontdekt. De zes ka- 

 mers van dit hol zijn door naauwe gangen met elkander verbonden 

 en bevatten eene menigte beenderen, vooral van beeren, welke deels 

 in stukken gebroken en met gerolde steenen gemengd, deels in hun 

 geheel, door slijk en zand omringd, op de diepste plaatsen liggen. 

 De duizende stalactieten of druipsteenen , die van de gewelven naar 

 beneden hangen , als groote ijskegels in den winter aan de dakgoten , 

 vertoonen de zonderlingste vormen. Als het licht der fakkels er in 

 weerkaatst, wordt het oog half verblind door de schitterende kalk- 

 kristallen, waaruit de stalactieten bestaan. 



Aan de tegenoverliggende helling van het Bodethal ligt in den 

 zelfden kalksteen het niet minder schilderachtige Bielshol, zoo gehee- 

 ten naar den afgod Biel , die op den berg boven het hol een altaar 

 had. Op eene andere plaats van den Hartz vindt men bij de ruïne 

 Scharzfels het Scharzfelserhol of het eenhoornhol, waarin beenderen 

 van beeren, hyenaas, leeuwen en tijgers gevonden worden. 



De Jura van Frankenland is ook beroemd wegens de beenderen- 

 holen die men daar gevonden heeft. In den omtrek van Gailenreuth 

 en Muggendorf liggen niet minder dan 24 holen in de dolomieten van 

 de Jura-formatie , die allen eene menigte beenderen bevatten. Het 

 bekendste en tevens het rijkste aan beenderen van beeren is het hol 

 van Gailenreuth. Reeds zijn er zooveel beenderen uitgehaald , dat zij 

 gezamenlijk wel aan duizend dieren hebben toebehoord. Van dezen 

 zijn er ongeveer 800 van den holenbeer, ürsus spelaeus , 60 van Ursus 

 arctoides, 10 van Ursus priscus, 130 van wolven, leeuwen en veel- 

 vraten en 25 van hyenaas. Al die beenderen zijn wel bewaard geble- 

 ven en liggen in eene laag van gerolde steenen en grind. 



Merkwaardige holen vindt men verder in Westfalen in den berg- 

 kalk. Wij noemen slechts het Sundwigerhol bij Iserlohn en het Moh- 

 lersteiahol bij Rosenbeck. In het eerste heeft men beerenbeenderen 

 gevonden met genezene beenbreuken en andere verwondingen. Verder 

 liggen in dit hol nog de gebeenten van drie verschillende soorten van 

 herten, van zwijnen, veelvraten en neushoorndieren. Onder de been- 



