MANNA EN LERP ; 



DOOR 



H. C. VAN HALL. 



In het Wetenschappelijk Bijblad van het Album der Natuur, 1862, 

 bl. 6 — 7 , komt eene opgave voor omtrent de scheikundige zamen- 

 stelling van het manna van den Sinaï en uit Kurdistan , welk manna nog 

 heden ten dage door de Arabieren aldaar man geheeten en met brood 

 tot spijze gebruikt wordt. Daar dit manna in verband gebragt wordt 

 met het eten van manna in de woestijn volgens het bijbelsch geschied- 

 verhaal; daar het aanmerkelijk verschilt van hetgeen men in de genees- 

 kunde manna noemt en daar er dikwijls van velerlei soorten van 

 manna door reizigers en natuurkundigen gesproken wordt, rekende ik 

 het niet onbelangrijk, onderscheidene hieromtrent vroeger en later 

 door mij gemaakte aanteekeningen tot een geheel te brengen en aan 

 de lezers van het Album mede te deelen. 



1. In het gebergte Sinaï komt, gelijk in het aangehaald Bijblad 

 gemeld wordt, eene soort van voedend, doch niet purgerend manna 

 voor, teweeg gebragt door den steek van een insekt op Tamarix 

 mannijera Ehrenberg , een heester, die, volgens anderen, eene ver- 

 scheidenheid is van Tamarix gallica. Zie mijne toegepaste Kruidkunde , 

 Gron. 1856 , bl. 66 en de daar aangehaalde schrijvers. Van dit 

 manna verschilt het Kurdistansche manna , dat onder anderen op galnoot- 

 eiken gevonden wordt, bijna niet en wordt mede tot spijze gebruikt. 



Daar dit laatste manna op verschillende gewassen gevonden wordt, 

 is het waarschijnlijk hetzelfde, als de zoete stof, die op de takken van 

 den Kameeldoorn [Hedysarum Alhagi L.) uitzweet en door de Oostersche 

 volken ook tot spijze ingezameld wordt, gelijk vroeger reeds opge- 

 geven is in het Album der Natuur, 1858, bl. 128. — Olivier reeds 

 bragt een pond van dit manna uit Turkije mede naar Frankrijk. 



