122 MANNA EN LERP. 



Vóór verscheidene jaren gaf wright (zie de Notizen van schlei- 

 DEN, III, pag. 227—229) eenige berigten omtrent het Oostersche 

 manna, waarmede het berigt in het Wet. Bijhlad vrij goed overeen- 

 stemt, doch de verdienste heeft van eene scheikundige ontleding er 

 bij te voegen. Wright vond in een deel van het gebergte van Kur- 

 distan op het blad van vele boomen en bepaaldelijk van den gal- 

 appeleik ') , in groote menigte eene stof afgescheiden , welke door de 

 inlanders aldaar gezza , in het Syrisch 7nanna genoemd wordt en welke 

 in zoo groote hoeveelheid op deze bladen voorkomt , dat zij , na het 

 droogen der bladen , daarvan wordt afgedorscht en als voedingsmiddel 

 gebruikt , waartoe het voor den winter bewaard wordt. Welstedt 

 zag op zijne reis naar den berg Sinaï, in September 1836, te Wadi 

 Hehron de manna leverende boomen op eene hoogte van meer dan 

 2000 voeten. In de heuvelachtige streek van Lauristan (ten zuid- 

 oosten van Kurdistan) en in Mesopotamie vindt men het op verschil- 

 lende soorten van eiken , onder welke men doeken uitspreidt en 

 daarop 's morgens het manna, evenals groote dauwdroppels, inzamelt. 

 Deze eiken zijn daar laag en struikachtig. Burckhardt zag bij Er- 

 zerum eene stof in smaak en zelfstandigheid op manna gelijkend , af- 

 gedruppeld van galappel-eiken en het hoofdvoedsel der inwoners 

 leverende. 



2. Het bovenstaande past vrij goed op de beschrijving van het manna ^ 

 dat de Israëlieten in de woestijn tot voedsel gebruikten; maar er 

 is nog eene andere plant, op welke dit nog meer toepasselijk is. 

 Pallas spreekt van een eetbaar Korstmos, Lichen esculentus, welke plant 

 door de nieuweren Farmdia esculenta en door wright t. a. pi. Leca- 

 nora esculenta genoemd wordt. Volgens dezen laatsten schrijver zijn 

 vele zoogenaamde manna-regens , die soms bij hevigen wind vallen , 

 ophoopingen van dit korstmos, uit hetwelk men in het land der Kir- 

 gisen , ten noorden der Kaspische zee en soms ook bij ürumiah , ten 

 zuidwesten der Kaspische zee , een goed en smakelijk brood bakt. 

 Het heeft meer dan eens bij hongersnood het leven van een aantal 



') Quercus infectoria oliviek , dat ia die eik , op welke in Syrië de gewone gal- 

 noten worden ingezameld. 



