130 OVER DEN VEKMOEDELIJKEN OUDERDOM 



wezen; mijn doel kan alleen zijn een beknopt overzigt van den tegen- 

 woordigen staat der kwestie te geven ^), 



Men zou zich bedriegen, indien men dacht, dat de meening, dat 

 het menschdom ouder is dan de historische boeken des Ouden A^er- 

 bonds schijnen te leeren, eerst in onzen of althans in den nieuweren 

 tijd zou zijn uitgesproken. Keeds veel vroeger heeft die meening 

 aanhangers gevonden. Photiis deelt mede, dat een man, van wien 

 men zoo iets wel het minst verwachten zou, namelijk clemens, de 

 bekende regtzinnige bisschop van Alexandrie, in een voor ons verlo- 

 ren gegaan werk, Hypotyposei getiteld, onder een aantal andere 



') Voor hen , die mogten denken , dat welligt door zulk een onderzoek en de resul- 

 taten er van aan het gezag en de waarde vaii de historische boeken des Ouden Tes- 

 taments zoude worden te kort gedaan, diene het volgende. De Bijbel is , gelijk reeds 

 zoo dikwijls, o. a. door den streng regtzinnigen hu h miller , is aangemerkt, vol- 

 strekt geene openbaring van physische feiten. Maar evenmin is het historisch ge- 

 deelte er van een leerboek van algemeene chronologie en geschiedenis. Even als de 

 schrijvers dier boeken zich, waar het physische zaken gold, uitdrukten in overeen- 

 stemming met de ten hunnen tijde heerschende begrippen en inzigten , even zoo deel- 

 den zij ook, ten aanzien van historische zaken, die niet regtstreeks behoorden tot hun 

 onderwerp: «de geschiedenis van Israël als het volk Gods", eenvoudig en getrouw mede, 

 wat de geschiedkundige overlevering hun aan de hand gaf. De origines van verschillende 

 Oostersche, met Israël meer of minder verwante volkeu, die medegedeeld worden 

 voor men (Genesis 12) tot de geschiedenis van Israël zelf overgaat, zijn voorzeker 

 onschatbare historisclie gedenkstuk! en , Avier geloofwaardigheid in menigerlei opzigt 

 bewezen is , — maar desniettemin niet feilloos , gelijk evenzeer is bewegen. Dat overi- 

 gens in eene zaak , waarbij het vooral op cijfers aankomt , aan de opgaven der ge- 

 noemde boeken onmogelijk een volstiekt gezag toe te kennen is, kan door een aan- 

 tal voorbeelden worden duidelijk gemaakt. Om mij hier alleen tot jaartallen te be- 

 palen , zoo beprocve men om in overeenstemming te brengen 2 Sam. 24 vs. 9 met 1 

 Chron 21 vs. -5, 2 Sam. 24 vs. 13 met 1 Chron. 21 vs. 12, 2 Kon. 8 vs. 26 met 

 2 Chron. 22 vs 2, 2 Kon. 24 vs. 8 met 2 Chron 36 vs. 9, voorts Gen. 11 vs. 26, 

 vergelden met Gen. 12 vs. 4 en IJand. 7 vs. 4 , met Gen. 11 vs. 32. Er moeten 

 hier ergens fouten begaan zijn; het eenvoudig gezond verstand zegt zulks; maar dan 

 kan ook do tijdrekening des (Judcn Testaments op geene onberispelijkheid aanspraak 

 maken. Uit welk oogpunt men overigens ook het historische gedeelte des O. T. be- 

 scho iwt , uit een godsdienstig (de wegen Gods met zijn volk Israël), of r.it een 

 bloot historisch (de geschiedenis van het Israëlili chc volk) , zoo kan eene kritiek , 

 die zich 't zij op physioche, 't zij op chronologische mededeelingen in die boeken 

 rigi, aati do waarde en het gezag er van hoegenaamd niets ontnemen. 



