VAN HET MENSCI-IELIJK GESLACHT. 151 



ben. BoüCHER ue perthes heeft , — dit zij in het voorbijgaan gezegd , — 

 aan zijne levendige verbeelding wel eens wat al te veel bot gevierd; 

 dit bewijst o. a. zijn beweren , dat sommige der door hem gevonden 

 vuursteenen, die hij zelf in 't eerst slechts voor van zijne bijlen afge- 

 slagen schilfers aanzag, voortbrengselen van primitive beeldende kunst 

 zijn. Hij onderscheidt in die schilfers afbeeldingen van allerlei dieren, 

 ook van menschen , ja zelfs van twee verschillende menschenrassen ! 

 Waar het intusschen hier op aankomt , is de bewering van bou- 

 cher de ferthes , dat de genoemde steenen voorwerpen bewijzen, 

 dat de mensch geleefd heeft ten tijde van de dieren, wier beenderen 

 bij die voorwerpen zijn gevonden en dus ten tijde of voor de vorming 

 der diluviale lagen, waardoor zij overdekt zijn. Hier rijst in de eerste 

 plaats de vraag: zijn die voorwerpen inderdaad door menschen ver- 

 vaardigd , of zijn zij alleen steensplinters , door andere door de golven 

 bewogene steenen afgeslagen van grootere vuursteenbrokken ? Ik 

 moet erkennen, dat ik, toen mij de zoogenaamde vuursteenen bijlen — 

 die men trouwens niet slechts bij Abbeville , maar ook elders in 

 Frankrijk en in andere landen zóó of nagenoeg zóó aantreft , — nog 

 slechts bekend waren uit afbeeldingen, die alleen de omtrekken aan- 

 gaven , tot het laatste gevoelen zeer overhelde. Sedert ik echter 

 een aantal dier bijlen zelven gezien heb , denk ik er anders over en 

 komt het mij voor, dat zij wel degelijk door menschen gemaakt zijn. 

 Ik bedoel hiermede echter alleen die vuursteenen, die een van beide 

 beschreven vormen bezitten. Die beide vormen zijn zoo standvastig 

 dezelfde , hoe groot of hoe klein de steenen ook zijn , dat er aan 

 een toevallig ontstaan bijna niet te denken is. Waren zij ook ontstaan 

 door het tegen elkander slaan van vuursteenen in een sterk bewogen 

 water, dan zou men toch hier of daar kenteekenen van rolling en 

 afslijting moeten bespeuren- doch dit is niet het geval. Dat zij overi- 

 gens als werktuigen kunnen gebruikt zijn, 'tzij als messen ter afzaging 

 van dikke boomtakken of jonge stammen, ten einde daarvan knodsen 

 te vervaardigen, gelijk broca wil, 't zij op andere wijzen, is zeker, 

 en dat zulk een vuursteen van de grootste soort, in een houten steel 

 geklemd, een bijl oplevert, die*ahhans als verdedigingsmiddel zeer 

 goed te gebruiken is, bewijst een dergelijke bijl , dien de hoogleeraar 



