212 HET LANDSCHAP. 



of de brandende hitte der zon te ontgaan, en met koning lear kan 

 hij op de barre heide uitroepen : 



Here I stand your slave, 

 A poor , infirm , weah and despis\l old man ! 



Met diep ontzag erkent de eenvoudige mensch in de oorspronkelijke 

 natuur zijne afhankelijkheid , en de magt , die hij niet kan ten onder 

 brengen , wordt zijn god. Hij heeft de verbazende krachten nog niet 

 leeren kennen, die in hem sluimeren en waarmede hij de vreese- 

 lijkste werkingen der natuur kan trotseren en hij zoekt buiten zich, 

 wat hij, bij een volkomen zedelijk bewustzijn, in zichzelven zou hebben 

 gevonden. Zijn leven is een natuurleven , cene slavernij onder de 

 verschijnselen , die hem omringen. In dien toestand wacht hij zich 

 wel, het landschap en zijne overleveringen te veranderen of te her- 

 vormen. De natuur is hem een heiligdom ; hare wouden mogen niet 

 worden omgehouwen, want zij zijn de tempels ter aanbidding der 

 geesten en hoogere magten, die in de ontoegankelijkste bergstreken 

 hunne zetels op aarde hebben gevestigd. De mensch leeft van de 

 vruchten der boomen , van jagt en vischvangst; hij weidt zijn vee op 

 de grazige heuvels ; maar het landschap blijft in denzelfden toestand , 

 en de mensch is als het dier , slechts een voorwerp van onderge- 

 schikte waarde , een afhankelijk deel der natuur. 



Naauwelijks echter kiest de mensch eene vaste woonplaats, naau- 

 welijks heeft hij van de eerste gezaaide graankorrels een rijken oogst 

 verkregen, of de eerste schrede is gedaan tot zijne ontwikkeling en 

 tot die hervorming van het landschap, waarvan ons werelddeel over 

 zijne geheele oppervlakte de blijken draagt. De wouden maken allengs 

 plaats voor eentoonige akkers, de stroomen dienen als middel tot 

 vervoer en tot beweging van molens ; de boomstammen worden tot 

 huizen zaamgevoegd of uitgehold tot vaartuigen, de eerbiedige bewon- 

 dering voor de natuur maakt plaats voor eene zekere vertrouwelijk- 

 heid. Was de mensch in zijn eersten toestand onder den invloed der 

 natuur, thans doet zich zijn invloed op haar gevoelen. 



Aan den zoom der wouden en op de hellingen des heuvels ziet men 

 nu eenvoudige woningen; de golvende lijnen van het oorspronkelijke 



