HET LANDSCHAP, 213 



landschap worden afgewisseld door de regtlijnige, scherp begrensde 

 omtrekken van het werk des raenschen. De natuur heeft een deel 

 van hare regten aan den mensch afgestaan en de mensch eischt van 

 haar niet meer dan hij voor zijne instandhouding noodig heeft. Zulk 

 een zamenzijn kan eeuwen zonder verandering duren en na langen tijd 

 is het, of beide partijen tot één geheel zijn zamengesmolten , gelijk 

 twee hoog bejaarde echtgenooten , die door het langdurig zamenzijn 

 elkander sprekend gelijken. 



Er zijn in de landelijke dalen van Normandië kleine, stille afgele- 

 gene dorpjes , wier graauwe huisjes zoo natuurlijk rondom den eer- 

 waardigen , beschermenden kerktoren zijn geschikt, en die het voorkomen 

 hebben als waren zij tegelijk met de heuvels en de boomen door de 

 natuur voortgebragt. De groen en graauw bemoste daken zijn digt 

 met huislook en andere wilde planten begroeid, terwijl breede zoden 

 van Iris de dakvorsten van het eene einde tot het andere bedekken, 

 en in het voorjaar de daken met hare duizende groote blaauwe bloe- 

 men versieren. In zulk een landschap ziet men eene aangename 

 overeenstemming tusschen natuur en mensch, eene vreedzame ver- 

 broedering , die kalmte geeft aan het gemoed. Staat het landschap 

 in zijn woesten, oorspronkelijken vorm magtig boven den mensch of 

 dreigend tegenover hem , hier heeft het eene gemengde uitdrukking. 

 De idyllische natuur is in de plaats gekomen van de romantische. 



Hoewel de bergen j de plantengroei en het water hun karakter niet 

 verliezen , moeten zij in het idyllische landschap een gedeelte van 

 hun invloed aan de ondergeschiktere kenmerken afstaan , omdat deze 

 eene naauwere betrekking hebben tot den mensch en zijne huishouding. 

 Van daar een grootere rijkdom , eene bevallige en lagchende afwisse- 

 ling. Zagen wij straks de forsche tafereelen van salvator rosa , 

 CLAUDE LORRAiN en RUYSDAEL, hier aanschouwcn wij de bezielde 

 landschappen van berchem , hobbema en poüssin. Bernardin de st. 

 PIERRE schildert ons het idyllische landschap in zijne eerste wording, 

 waar hij de woonplaats van paul en virginie aldus beschrijft: 



»Les ravins bordes de vieux arbres inclinés sur leurs bords formaient 

 des souterrains voütés, inaccessibles h la chaleur, oii on allait prendre 

 Ie frais pendant Ie jour. Un sentier conduisait dans un bosquet d'arbres 



