214 HET LANDSCHAP. 



sauvages , au centre duquel croissait a l'abri des vents un arbre domes- 

 tique chargé de fruits. La était une moisson, ici un verger. Par 

 eet avenue on apercevait les maisons ; par eet autre les soramets inac- 

 cessibles de la montagne." 



Vooral de invloed der jaargetijden en van de luchtsgesteldheid , die 

 voor den landbouw van zoo veel gewigt is, doet zich in het idyllische 

 landschap gelden. Het zachte groen der lente, de donkere volle tinten 

 van den zomer, de veelkleurige herfst en de vale winter hebben hier 

 grooter beteekenis dan in het woeste gebied der natuur. De rozenroode 

 gloed, waarin de besneeuwde toppen der bergen bij het morgen- en 

 avondlicht schitteren, de digte nevel, die hun voet onzigtbaar maakt, 

 het blaauwe verschiet in de vlakte , het gezang der vogelen en het 

 gegons der bijen, dat alles maakt oneindig dieper indruk, wanneer 

 menschelijke woningen zich daarbij vertoonen en wij akkers, weiden 

 en boomgaarden zien. Eene zachte overeenstemming heeft dan den 

 mensch aan de natuur en de natuur aan den mensch verbonden. 



Maar de natuur is een trouwelooze bondgenoot en vergeet niet ligt 

 de vernederingen, die haar zijn aangedaan, door de diensten, welke de 

 mensch, in zijn arbeid, van haar heeft geëischt. Zij tracht zich te 

 wreken door overstroomingen, bergvallen, aardbevingen, vulkanen en 

 stormen, — en de liefelijke idylle wordt droevig gestoord. Maar de 

 mensch heeft meer en meer zijne krachten leeren kennen en gaat 

 moedig en onbezweken met zijn arbeid voort. Nu hij zijn bondgenoot 

 begint te Avantrouwen, wordt hij sterker dan ooit. Hij maakt dijken 

 tegen de zee en droogt meren en moerassen uit tot vruchtbaar land. 

 Hij legt effene wegen door de ontoegankelijkste bergstrekeu, hij door- 

 boort de dikste rotsen en overschrijdt de breede rivieren met zijne 

 vermetele bruggen. Hij bant de natuurverschijnselen in hunnen kring 

 of maakt ze onschadelijk. Hij stelt zich gewapend tegenover hen om 

 hen bij eiken aanval met de telkens vermeerderende wonderen van 

 zijn vernuft telkens dieper te vernederen. Het bondgenootschap is 

 verbroken, en de mensch is nu de heerscher en spot met de vruchte- 

 lüoze woede, waarmede de natuur, als een koppig lastdier, het gareel 

 wil vernielen. 



Allengs heeft zich deze periode ontwikkeld en met haren vooruit- 



