HET LANDSCHAP. 215 



gang vervalt meer en meer de oorspronkelijke natuur, die eenmaal 

 over het menschelijk geslacht heerschappij voerde. Ons vaderland is 

 eene van hare schoonste overwinningen, een gedenkteeken van 'smen- 

 schen zegepraal over de magt des waters. Ons land is een kunstland; 

 de natuur draagt hier een menschelijk gewaad. En ook dit landschap 

 is in zekeren zin schoon. Onze landschapschilders hebben het begrepen 

 en hun roem is ons een waarborg daarvoor. Wij ergeren ons niet, 

 wanneer de raensch de hem omringende natuur omwerkt en herschept 

 om er het meeste voordeel van te genieten. Integendeel, onze polders, 

 doorsneden met regtlijnige wegen en kanalen , beplant met lange 

 reeksen van ijpen of wilgen, omzoomd door boschjes , hooischelven 

 en kerktorentjes , hebben niets terugstootends. Zij spreken alleen van 

 gezond verstand en welberekend eigenbelang. Er is niets doelloos 

 in, al heeft het geheel ook weinig verheffing. 



Eenvoud en klaarheid kenmerken het Nederlandsche landschap , 

 dat, meer dan wij begrijpen kunnen, den vreemdeling boeit. Een 

 kronkelend riviertje, in ongelijke groepjes omzoomd door het teedere 

 doorzigtige riet ; hier en daar een knotwilg of eene opene plek , waar- 

 door de weide en het vee zigtbaar worden ; in het verschiet een paar 

 boerenwoningen, een popelboschje, een molen, een ophaalbrug, een 

 turfschip en een hengelaar, en achter dit alles het licht der onder- 

 gaande zon of der opkomende maan; eene heldere lucht met kleine 

 wolkjes, ziedaar een uitsluitend Nederlandsch tafereel. Hier heerscht 

 noch weemoed noch ontzetting, maar onverstoorbare kalmte. Alles is 

 gelijk aan den aard des volks , prozaïsch en alledaagsch. De afwezig- 

 heid van het doellooze, overdragtige werkt aangenaam op het gezond 

 verstand, en vooral voor hem, die zich aan het romantische heeft 

 overladen, zijn zulke landschappen onwaardeerbaar. 



Moeten wij evenwel altijd in zulk eene omgeving blijven, dan zal 

 ons schoonheidsgevoel meer en meer verkwijnen , onze opvattingen 

 worden nuchter, plat, dikwijls gemeen, — en de meeste onzer kunst- 

 werken zullen daarvan de blijken dragen. Daarom is het vooral 

 voor den Nederlander van groot belang, dat hij zich niet in zijn zelf- 

 genoegzaam proza opsluit, maar ook de meer verhevene schoonheid 

 van andere streken leert kennen en waarderen. 



