HET LANDSCHAP. 217 



duidelijk, doet die ineensmelten door zwakke verlichting en donkere 

 schaduw, en brengt zoo meer ronding, meer verheffing in onze platte 

 natuur. 



Ook wanneer het licht der zon bij haar opkomen nog getemperd 

 en beneveld is door den lager en dampkring, heeft dat licht eene eigen- 

 aardig schoone uitwerking, die nog verhoogd wordt door de verlichting 

 van beneden naar boven , waardoor de voorwerpen der natuur een 

 frisch en levendig aanzien verkrijgen en het groen jeugdiger schijnt, 

 omdat de helderder gekleurde ondervlakten der bladeren dan het meest 

 in het oog vallen. Hierop berust ook de aangename uitwerking van 

 eene illuminatie in het groen. 



Even als teruggekaatst of getemperd licht ons aangenamer aandoet 

 dan het felle daglicht, evenzoo boeijen afbeeldingen ons dikwijls meer 

 dan de dingen , die zij voorstellen , lezen wij liever een tragedie dan 

 er een te beleven en nemen ook dikwijls de symbolen der waarheid 

 voor de waarheid zelve. Ook de schoone kunsten veroorzaken eene 

 verbroedering tusschen mensch en natuur, een idyllisch-passieven toe- 

 stand. Afbeeldingen geven vaak verkeerde voorstellingen , maar zij 

 wekken ook aangename gewaarwordingen , en nog gevoelen wij ons 

 geheimzinnig aangetrokken tot de landschappen op de eigenaardige 

 grove houtsneêplaatjes in de folianten van vorige eeuwen, die ons in 

 onze jeugd reeds geboeid hebben. Die zonnen met menschenaange- 

 zigten en scherp geteekende straalkransen , die geharceerde luchten, 

 die wollige , volle boomen , zij spreken van eene andere , eene droom- 

 wereld , waarin wij , gelijk in den maneschijn , gaarne eenige oogen- 

 blikken omdwalen. 



Het Nederlandsche landschap , dat zich slechts zelden en in bijzon- 

 dere toestanden , zooals bij sneeuw en maanlicht , van eene volslagene 

 nuchterheid tot het idyllische verheft , bereikt nog zeldzamer dien trap 

 van schoonheid, waardoor de romantische natuur wordt gekenmerkt. 

 Slechts op onze heiden zou onze stemming iets weemoediger kunnen 

 worden en nu en dan , bij storm of onweder , zelfs in onrust, vrees 

 en ontzetting overgaan. Maar toch zouden de heksen uit den 

 Macheth zich daar niet te huis gevoelen, want zij verlangen digte 

 nevels om zich en zwarte rotsen en over het algemeen den somberen 



