218 HET LANDSCHAP. 



graauwen hemel, die de Schotsche hooglanden zoo vaak bedekt. De 

 meest verhevene, maar ook verschrikkelijkste vertooning, die onze 

 natuur maakt , heeft plaats , wanneer zij , gelukkig bij uitzondering , 

 ons nog hare laatste trekken speelt en ons leert , dat v^^ij met ons 

 vernuft en onze ontwikkeling nimmer moeten stilstaan ; — wanneer 

 onze dijken, door ijsschotsen geperst en gebeukt, de immer zwel- 

 lende stroomen niet kunnen tegenhouden en het land in eene zee 

 veranderd wordt, eene ijszee, waarmede de toppen der boomen en de 

 daken der woningen eene akelige tegenstelling vormen. Dan zou men 

 kunnen zeggen, dat er een romantisch waas over het landschap komt, 

 ja zelfs dat het anders zoo nuchtere volk , van de grootsten tot de 

 geringsten, door dichterlijk gevoel schijnt bezield. 



Wanneer wij den invloed van het karakter der natuur op dat van 

 den mensch nagaan, dan zien wij bij de bewoners van trotsche en 

 weelderige landstreken meer neiging tot zinnelijkheid en hartstogt dan 

 bij die van armere gewesten, en wij merken op, dat verstand en be- 

 schaving zich liefst ontwikkelen in die oorden , welke geen bijzonder 

 natuurschoon bezitten. De wilde natuur is het gemoedsleven gunstig, 

 eene schrale omgeving scherpt rede en vernuft. 



Tn de woeste bergstreken van Scandinavië en Schotland, den Kau- 

 kasus en Montenegro vormden zich krijgshaftige, wreede natiën, wier 

 poëzie bestond uit zegezangen en verdelgingskreten, wier godsdienst 

 bloeddorstige dapperheid was. Vreedzaam en meer beschouwend, maar 

 ook gloeijend en fantastisch uitte zich eenmaal het dichterlijk gevoel 

 in de paradijsachtige natuur van Hindostan , en loste zich, afkeerig 

 van onderzoek en studie, in de erkentenis op, dat het beter is, niet 

 te zijn dan te zijn , gelijk de poëzie van byron , die ons leven 

 va false nature " noemt. 



Geheel tegenovergesteld was de invloed van de opene , schrale 

 natuur van China , die door een gematigd of ruw klimaat en armoede 

 aan bosschen is gekenmerkt. Daar ontwikkelde zich eene hooge 

 mate van vernuft en kunstvlijt, en alleen eene eeuwen lange afzonde- 

 ring van de overige volken belette allen vooruitgang. 



In de eentoonige vlakten van den Nyl en den Euphraat rezen voor 

 vele eeuwen de eerste wonderen der beschaving op , terwijl in de 



