HET LANDSCHAP. 227 



en versierd met prachtige fonteinen en antieke vazen , vormden het 

 tapijt ; de wanden waren glad geschoren heggen of door ruitvormig 

 latwerk beteugeld boomgewas. De overwelfde loofgangen waren in 

 architectonische vormen gedrongen en beantwoordden aan strenge 

 regelen. Geen gedeelte , dat niet met een ander gedeelte overeen- 

 , stemde ; alles was volmaakt symmetrisch en met wiskunstige juistheid 

 bepaald. 



De stijl van le nótre wekt tot deftigen ernst , tot vereering des 

 menschen. Zijne parken zijn vooral schoon, wanneer zij rijk bevolkt 

 zijn met hertogen en markiezinnen, met menschen van de oude, hoog- 

 hartige aristocratie. Alleen te zijn in zulk een natuurpaleis, is even 

 ondragelijk als de eenzaamheid in eene vorstenwoning. ySuch symmetry 

 is not for soUtude ", zegt byron. Nooit konden ze dan ook beter bevolkt 

 worden dan in eene eeuw , toen geen schatten gespaard werden om 

 er het verblijf luisterrijk te maken. In den avond van den 7den Mei 

 1G64 heeft het park van Versailles in zijne grootste pracht geschit- 

 terd , toen alle lanen en gangen met gekleurde doorschijnende vazen 

 waren verlicht en Chineesch vuurwerk en welriekende fonteinen overal 

 de lucht met aangename geuren vervulden ; toen talrijke genoodigden 

 in de rijkste verkleeding dit tooneel bevolkten en de koning in zilveren 

 wapenrusting boven allen uitblonk. Toen mogt le nótre zijn grootsten 

 roem inoogsten van het werk, dat honderd millioen guldens aan het rijk 

 had gekost. Zijn stijl werd overal in het beschaafd Europa gevolgd, 

 in Italië in de villa's Ludovisi en Pamfili , in Engeland in Greenwich- 

 en St. Jamespark, in Nederland in de tuinen van Rijswijk, Honse- 

 laarsdijk en het Loo. 



Le notre was echter geen uitvinder, maar de hervormer van eene 

 overoude kunst. De Fransche tuinstijl, waarvan hij de grondvester 

 was, is niet anders dan de uitdrukking van hetzelfde denkbeeld, dat 

 de oudste menschengeslachten bij het planten hunner tuinen heeft be- 

 zield, maar gezuiverd van den wansmaak, dien vele eeuwen van 

 verval daarin hadden achtergelaten. De oudste oorkonden van ons 

 geslacht noemen de tuinen als ommuurde en afgesloten plaatsen, in 

 tegenstelling met de omringende wildernis, in zekere orde met boomen 

 beplant, plaatsen, waar de mensch, beveiligd voor de gevaren daar 



15* 



