HET LANDSCHAP. 229 



Het planten van tuinen werd een onderdeel der bouwkunst en de tuin 

 was niet meer dan een boomgaard, een bevoorregte akker. Eerst 

 veel later, toen met de vermeerdering van het menschelijk geslacht 

 ook de weelde toenam, lieten de grootste vorsten zich, nevens hunne 

 paleizen, eigenlijke lusthoven maken, waarin zij , te midden van sierlijk 

 plantsoen en schoone bloemen, in zalige rust hunne dagen doorbragten , 

 of zich verlustigden met de jagt op allerlei wild, dat in afzon- 

 derlijk omheinde ruimten of parken werd verzameld of aangefokt. 

 Bij den aanleg dier waranden vertoonden zich van lieverlede twee 

 verschillende rigtingen , die wij de menschelijke en natuurlijke, of met 

 eene in onze eeuw veelgeliefde uitdrukking, de regtzinnige en de 

 liberale rigting kunnen noemen. Dé eerste verving de vruchtboomen 

 en moeskruiden door sierboomen en heesters, maar behield de oude 

 symmetrie, bleef die getrouw tot in de kleinste bijzonderheden en 

 maakte den tuin geheel in overeenstemming met het huis , de tweede 

 trachtte den wilden rijkdom der natuur na te bootsen, verbande de 

 symmetrie en vormde het grootste contrast met de strenge regelen der 

 bouwkunst. De eerste rigting ontwikkelde zich in het oude Egypte 

 en had daar, twintig eeuwen vóór onze tijdrekening, reeds een hoogen 

 trap van volmaaktheid bereikt. Uit Egypte werd zij waarschijnlijk 

 naar ons werelddeel overgebragt, voornamelijk bij de Romeinen en 

 verspreidde zich later met de literatuur en de regtspleging van dit volk 

 over het noorden en westen. De natuurlijke rigting werd gevolgd in 

 Azië , vooral in China , in Syrië en Perzië, 



De Grieken hechtten in hun schoonste tijdperk weinig waarde aan 

 tuinen. Toen de bouw- en beeldhouwkunst bij hen het toppunt van 

 bloei hadden bereikt , werd aan de verfraaijing van lust- en wandel- 

 plaatsen slechts geringe zorg besteed. Bij hun streven naar een zuiver 

 menschelijk ideaal, zagen zij de overige natuur voorbij, die trouwens 

 weinig indruk maakte op hun gemoed. Het genot, dat zij in hun 

 aardsch paradijs , de vallei van Tempe , smaakten , werd minder opge- 

 wekt door het schoone der natuur , dan wel door de overleveringen , 

 die aan dat oord waren verbonden. Eerst eene grootere weelde voerde 

 de Romeinen tot die overdaad in architectonische versierselen , beel- 

 den, vazen, fonteinen, fraaije steenen en mozaïekwerk, die in hunne 



