230 HET LANDSCHAP. 



villa's bijna geen schaduw der natuur overlieten. Toen ontstond ook 

 de zucht om de boomen in regelmatige vormen en figuren te leiden, 

 en in de beschrijving , die ons van plinius landgoed is overgebleven, 

 zien wij het model van den lateren Franschen stijl. Alleen de villa 

 Tiburtina van hadrianus en de Domus aurea van nero maakten eene 

 uitzondering op den heerschenden smaak. Tacitus verhaalt, dat nero 

 een huis bouwde , niet met versierselen van goud en paarlen , zoo 

 gewoon in alledaagsche pracht, maar gelijk eene wildernis, met lanen 

 en vijvers, met boschjes, opene plaatsen en vergezigten. Wij zien 

 hieruit, dat democratische en tyrannieke beginselen kunnen zamengaan. 



De regelmatige stijl, die bij de Romeinen heerschte, werd door de 

 Italianen der middeneeuwen gevolgd en, door noordelijken wansmaak 

 niet verbeterd, in Frankrijk, Engeland en ook in ons land ingevoerd, 

 waar zij, vóór de hervorming door le nótre, algemeen in zwang was. 



Het park van Nonesuch , het vorstelijk lustverblijf van hendrik VIII 

 en in zijn tijd het prachtigste van Engeland, moet veel overeenkomst 

 gehad hebben met een kinderbouwspel of een kabinet van zeldzaam- 

 beden. Groote pyramiden of bekkens van marmer , bronzen groepen 

 van Apollo, Diana, satyrs en andere mythologische personen, en van 

 leeuwen , beeren en tijgers , hier en daar een pyramidaal of tot een 

 gedrochtelijk beeld geknipt palmboompje tusschen de monumenten en 

 eindelijk een echo en zes syringenboomen rondom eene fontein. Deze 

 stijl doet ons denken aan de tuintjes in de Zaanstreken , waardoor ons 

 land eene buitenlandsche vermaardheid verkregen heeft. En werkelijk 

 waren deze uit dezelfde periode afkomstig. Nog vinden wij het dorp 

 Broek in Waterland vermeld in alle buitenlandsche «Guides", nog 

 moeten wij steeds den spot van het buitenland verduren om onze 

 tuintjes met zeldzame steentjes en glaskoralen omboord, met plankjes 

 in de paden, met hunne paarden en koetjes, draakjes en doolhofjes 

 van geknipten palm. Die stijl, dien de buitenlanders den oorspronke- 

 lijken Nederlandschen hebben genoemd, is niet anders dan de oude 

 tuinstijl vóór le nótre, de stijl der Romeinen, Italianen en van het 

 park van Nonesuch , die door ons uitgebreid handelsverkeer met Italië 

 reeds kort na de middeneeuwen hier werd ingevoerd. De Nederlan- 

 ders hadden alleen dit oorspronkelijke , dat zij dien stijl in het uitvoe- 



I 



