232 HET LANDSCHAP. 



trotseert. Reeds in het zooveel kleinere park te Brussel kan men dien 

 verheven indruk ondervinden en onbewust iets beseffen van de groote 

 waarheid, dat de gansche natuur niets is tegenover den mensch in zijne 

 hoogste volmaaktheid. 



Maar de schitterende periode van den Franschen stijl is voorbijgegaan 

 met al de deugden en ondeugden van zijne vereerders. De gladge- 

 schoren hagen werden ruig boomgewas , de standbeelden vielen om , 

 de vijvers vermodderden ; slechts hier en daar treurt nog een bemoste 

 riviergod om den val der oude aristocratie. Alleen Versailles is geble- 

 ven , — een gebalsemd lijk! 



Ook de kunstlandschappen zijn het tooneel geweest van omwente- 

 lingen , die haar ontstaan aan dezelfde oorzaken te danken hebben als 

 die, welke het leven der volken en de opvattingen in kunst en we- 

 tenschap veranderden. Monarchiën maakten plaats voor volksregering, 

 het stelsel van linnaeus werd door het natuurlijk systema overscha- 

 duwd, de tragedie moest wijken voor hare schitterende zuster, de 

 opera , en de klassieke poëzie werd verzwolgen in eene zee van ro- 

 mans. Ook het park van Versailles zou zijn lot niet ontgaan zijn , 

 wanneer het niet door de zeldzame kloekmoedigheid van den architect 

 LEROY was behouden gebleven. Toen het bewindvoerend gemeen dit 

 prachtig gedenkstuk als nationaal eigendom wilde verkoopen, was hij 

 het, die voorstelde om het paleis te bewaren voor nationale instellin- 

 gen en de gronden voor vrucht- en moestuinen ten behoeve des volks. 

 Dit voorstel werd aangenomen ; sommige gedeelten van het park wer- 

 den beplant met appelen, andere met aardappelen en de republiek was 

 tevreden. Hoe zeer leroy aanspraak maakt op bewondering, kunnen 

 zij vooral beseffen, die weten, hoeveel aanlokkender het is, te vernie- 

 len dan op te bouwen. 



Een andere geest bezielde de kunst en het is zonderling, dat die 

 omwenteling in het aanleggen van tuinen uitging van de vormelijkste 

 en regtzinnigste natie der wereld. Engeland, dat vóór hendrik VIII 

 nimmer in zijne parken heeft uitgemunt, — dat later, onder karel II, 

 den stijl van le nótre geheel overnam, — Engeland gaf het eerste 

 sein tot de geheele omkeering. Alle symmetrie moest verdwijnen ; 

 hoog en laag, bosch en kreupelhout, vijvers en lanen, alles moest in 



