HET LANDSCHAP. 233 



wilde wanorde dooreen liggen en niets mogt in de verte zelfs aan de 

 regte lijn herinneren. 



Het denkbeeld, dat bij de ontwerpers der eerste Engelsche tuinen 

 (kent en bridgeman) ten grondslag lag , was de afschudding der ma- 

 thematische vormen en de onbepaalde huldiging van de slang-lijn, de 

 zoogenaamde schoonheidslijn van hogarth. Baco van verulam , pope 

 en addison , maar vooral de groote dichter van het Verloren Paradijs 

 waren de voorloopers van den natuurlijken stijl in Engeland. Baco 

 heeft den in zijn tijd bestaanden wansmaak, vooral de geknipte hagen 

 en de nsculptures of verdant green' , hevig aangevallen en niet minder 

 toonde de dichter pope zijne liefde tot het natuurlijke landschap door 

 den aanleg van zijn tuin te Twickenham, eene der eerste proeven van 

 den zoogenaamden Engelschen stijl. 



Maar ook die stijl was geene nieuwe uitvinding. Reeds tasso was 

 miltons voorganger geweest , en over het paradijs van armida ligt 

 een Oostersche gloed, die onmiskenbaar is overgewaaid uit de lusthoven 

 van SCHIRAS. De tuinen of paradijzen in Perzië en Syrië waren reeds 

 in de oudste tijden schilderachtig aangelegd , rijk voorzien van wel- 

 riekende bloemen, vooral rozen, en bloeijende heesters, en door na- 

 tuurlijke bronnen bevochtigd. Strabo beschrijft het lustoord aan den 

 Orontes in Syrië als een uitgestrekt bosch , waar laurieren en cypressen 

 eene koele schaduw verleenden, waar duizende kleine beekjes uit de 

 heuvelen ontsprongen en de zinnen werden gestreeld door welluidende 

 toonen en aromatische geuren. De fabelachtige verhalen van nebucad- 

 NEZAE berigten ons, dat deze koning, om eene zijner Medische gema- 

 linnen het gemis van de schoone natuur haars vaderlands te vergoeden , 

 eene pyramide van terrassen bouwde en deze met natuurlijk aange- 

 legde boschjes beplantte, een berg, die midden in de ontzaggelijke 

 stad oprees en waarvan elke zijde eene lengte had van vierhonderd 

 voeten. 



China is het land, waar de natuurlijke stijl reeds in overouden tijd 

 algemeen werd toegepast ; evenwel met zulk eene kleingeestige uit- 

 voerigheid , dat de Chineesche tuinen niet meer zijn dan eene karikatuur 

 van het oorspronkelijk landschap, dat zij moeten voorstellen. Die 

 aaneenschakeling van eilanden, rotspartijen, boschjes, tempeltjes. 



