234 HET LANDSCHAP. 



bruggen en watervallen is door eene al te groote verscheidenheid 

 eentoonig. Kunstmatige rotsen en grotjes in eene van nature niet 

 rotsachtige streek, beleedigen het ontwikkelde schoonheidsgevoel. De 

 bij de Chinezen zoo zeer geliefde pioenrozen, met hare lompe, opge- 

 blazene en gedrochtelijk zware bloemen en de tallooze voorwerpen 

 van opschik , die een Chineeschen tuin vervullen , herinneren ons aan 

 den aard zijner bewoners. De Chinezen zijn in zeker opzigt in den 

 natuurlijken stijl , wat de Hollanders in een vroeger tijdperk in den 

 symmetrischen geweest zijn. 



De oorsprong van den natuurlijken stijl verliest zich, evenals die 

 van zijn broeder, den symmetrischen , in den nacht der eeuwen, — en, 

 mag men eene gissing wagen, dan is de eerste ontstaan in eene kale, 

 onherbergzame natuur, de laatste in de volle weelde der oorspronke- 

 lijke bosschen , — de eerste uit de zucht naar zinnelijk genot , de 

 laatste uit de behoefte aan veiligheid en levensonderhoud ; — dan 

 heeft de mensch getracht in zijne lusthoven eene tegenstelling te vormen 

 met zijne omgeving en dat te voorschijn te roepen , wat de omringende 

 natuur hem niet aanbood. In de groene velden en zonnige bergen 

 van Italië moest de natuur in de tuinen bijna geheel wijken voor de 

 kunst, in de dorre woestenijen van Perzië en Syrië, in het weinig 

 aanlokkelijk klimaat van China, zocht men de schoonheid eener meer 

 weelderige natuur kunstmatig na te bootsen. 



Is de Fransche stijl het beeld van orde en regelmaat, van den 

 mensch in zijne redelijke volkomenheid, de Engelsche geeft een beeld 

 van de natuur , maar zonder den mensch. De Fransche stijl is louter 

 eene decoratie van het tooneel, waarop de mensch zich beweegt, inde 

 Engelsche tuinen moet de natuur tooneelspelen, terwijl de mensch eene 

 bijzaak, hoogstens eene decoratie is. De Fransche parken waren onaf- 

 scheidelijk van de paleizen, waartoe zij behoorden; zij waren daarvan 

 het vervolg, het evenbeeld; in de Engelsche tuinen kunnen des noods 

 de gebouwen geheel en al gemist worden. In den symmetrischen stijl 

 zien wij den mensch, die de natuur aan zich heeft onderworpen en 

 tot in het gedwongeue getrouw blijft aan de regelen, die hij zichj 

 in zijne huizen en woonkamers gesteld heeft; de natuurlijke stijl heeft 

 die regelen afgeschud, maar zich daardoor tot een slaafsch nabootseri 



