23ö HET LANDSCHAP. 



gen hunner slingerpaden even gedwongen en eentoonig waren als de 

 regte dreven van le nótre, ja nog vervelender, omdat zij de trotsch- 

 heid van de laatsten misten; dat hunne vergezigten in schoonheid 

 wonnen, wanneer daarin een prachtig gebouw als hoofdpunt was op- 

 genomen ; dat eindelijk het bijeenbrengen van de ontelbare soorten van 

 vreemde sierheesters een bonten, karakterloozen indruk maakte. Aan 

 de andere zijde erkende men , dat de symmetrische stijl in zijne 

 breede terrassen , fonteinen en grasperken eene groote waarde bezat. 

 Daarbij had de geest des volks eene geheel andere rigting aangeno- 

 men. De liefde tot eene onverstoorbare kalmte, den zaligsten toe- 

 stand van vroegere geslachten, had plaats gemaakt voor de zucht naar 

 onrust, naar beweging, naar ontwikkeling. De mensch hechtte geene 

 waarde meer aan een blijvend genot als het toppunt zijner wenschen , 

 maar verandering werd zijn genot. Alles wat leven, beweging 

 ademde , was hem welkom en hij erkende met den dichter van Troilus 

 and Cressida: 



nThings won are done. Joys soul lays in the doing,''^ 



Zonder ontwikkeling geen leven, zonder worden geen zijn, die 

 grondwet der natuur bezielde het edelste , het eigenlijk heerschende 

 deel der menschheid. Götiie , wiens heldere blik onze praktische, 

 werkzame, stoffelijke eeuw zoo juist heeft voorzien, is ook de aan- 

 kondiger geweest van de nieuwere rigting in het aanleggen van lust- 

 hoven, en in zijne Wahlverwandschaften vinden wij menig blijk, dat 

 zijn veelzijdige geest zich met voorliefde met dit onderwerp heeft bezig 

 gehouden. 



De eerste , wiens geniale kunst aan de eischen des tijds beant- 

 woordde , was de Engelschman hümphry repton. Hij was het , die 

 vóór ongeveer 40 jaren de natuurlijke en symmetrische rigtingen met 

 elkander verzoende en zamensmolt tot een levend en lagchend beeld, 

 een landschaps-ideaal , een tafereel vol bezieling en ontwikkeling. De 

 kunst om tuinen aan te leggen , vroeger een onderdeel der bouwkunst , 

 is door REPTON verheven tot eene landschapskunst, even voortreffelijk 

 als de schilderkunst , ja hooger , daar zij hare gedachten in de natuur 

 zelve teruggeeft. Hare beoefenaars moeten zoowel eene hooge mate 

 van schoonheidszin bezitten als doordrongen zijn van de kennis der 



