290 OVER DE NATUURLIJKE GESTELDHEID DER LIGCHAMEN, 



hetwelk ons het naaste ligt, de naauwkeurigste kennis draagt. De 

 ligchamen, tot ons zonnestelsel behoorende, zijn altijd de voorwerpen 

 geweest , waarop zij in de eerste en voornaamste plaats liare aandacht 

 gevestigd houdt. Zij heeft de schijnbaar verwarde, nu eens voorwaarts, 

 dan weder achterwaarts gaande beweging van de hemelligchamen , die 

 men juist om dien kronkelenden loop reeds van de vroegste tijden 

 den naam van planeten, dat is, dwaalsterren heeft gegeven, weten 

 te herleiden tot de elliptische of langronde loopbanen, die deze lig- 

 chamen rondom de zon , het centraal-ligchaam van ons planeten-stelsel , 

 beschrijven. Zij heeft die loopbanen met zooveel juistheid berekend, 

 dat zij met eene onfeilbare gewisheid het punt aan den hemel aan- 

 wijst, waar op een gegeven tijdstip het een of ander hemelligchaam 

 heden en over een jaar en over eene eeuw zich aan ons of onze nako- 

 melingen zal vertoonen. Zij toekent aan elk hemelligchaam om zoo 

 te spreken het spoor voor, langs hetwelk het zich in de grenzenlooze 

 ruimte des heelals nu eens met versnelden, dan weder met vertraag- 

 den gang voortwentelt Zij meet de kracht , waarmede de verschil- 

 lende ligchamen van het zonnestelsel elkander aantrekken , en weegt 

 de zwaarte dier ligchamen met eene weegschaal , die de w^iskunde haar 

 in de hand heeft gegeven. 



Maar onze weetgierigheid is daarmede op verre na nog niet bevre- 

 digd. Als de sterrekunde ons met den afstand, de grootte, de loop- 

 baan , ja met het gewigt en den graad der digtheid van hemelligchamen 

 heeft bekend gemaakt, zouden wij gaarne ook nog nadere inlichting 

 ontvangen met opzigt tot hunne natuurlijke gesteldheid. Millioenen 

 mijlen van ons verwijderd, vertoonen hemelligchamen, die in grootte 

 met onze aarde gelijk staan of haar honderden malen overtreffen, zich 

 zelfs door de sterkste teleskopen als kleine schijfjes , die van hunnen 

 natuurlijken toestand ons slechts weinige tlaauwe , vaak twijfelachtige 

 trekken vertoonen. Onze verwachting van hetgeen wij aangaande de 

 natuurlijke gesteldheid der hemelligchamen nu reeds weten, of ooit 

 te weten zullen komen, mag dus nooit hoog gespannen , maar moet uit 

 den aard der zaak zeer bescheiden en gematigd zijn. 



En toch zwijgt de sterrekunde niet geheel, als wij de vraag tot haar 

 rigten, hoe het natuurleven op andere hemelligchamen en wel inzon- 



