306 OVER DE NATUURLIJKE GESTELDHEID DER LIGCHAMEN, 



Als wij volgens laplace aannemen , dat door langzaam voortgaande 

 verdigting uit nevelmassa's zonnen en dat bij verdere afkoeling, zoo- 

 dra zich eene vaste korst op hare oppervlakten gevormd heeft, uit 

 zonnen planeten of donkere wereldligchamen ontstaan, dan ligt het 

 geheel voor de hand aan te nemen, dat de zon in dien toestand van 

 verdigting harer grondstoffen verkeert, die de vorming van eene ge- 

 heel vaste korst voorafgaat, dat is, in eenen gloeijenden vloeibaren 

 toestand. Het spreekt van zelf, dat bij een ligchaam van zulk een 

 enormen omvang als de zon een graad van warmte moet bestaan , 

 waarvan wij ons naauwelijks eenig denkbeeld kunnen vormen. Vol- 

 gens de berekening van althans zou de gemiddelde temperatuur op 

 de oppervlakte der zon thans nog 78103" C. bedragen: eene hitte, 

 waarvan wij ons geen begrip kunnen maken, als wij in aanmerking 

 nemen, dat op 100'^ C, reeds het water kookt, op ruim 1000^ C. 

 het zilver smelt en op 1300° C. de harde graniet vloeibaar wordt. 



Wij willen de juistheid van de opgave van althans niet beoordee- 

 len , maar het is wel boven allen twijfel verheven, dat op de zon een 

 alle begrip te boven gaande graad van hitte moet heerschen. Een 

 noodwendig gevolg daarvan moet zijn, dat in het zonneligchaam en op 

 de oppervlakte chemische werkingen moeten plaats hebben , die alle 

 vergelijking met hetgeen wij op onze aarde waarnemen, verre te 

 boven gaan. Die chemische werking op zulk eene enorme schaal 

 moet noodwendig elektrische verschijnsels van ongekende kracht ten 

 gevolge hebben. Wij kunnen ons de gloeijende zonnemassa niet anders 

 denken, dan omgeven van een door de hitte oneindig uitgezette, ijle 

 en drooge atmospheer, bijna aan eene luchtledige ruimte gelijk. De 

 elektrische stroomen , door de geweldige chemische werking in de 

 gloeijende massa voortgebragt, moeten ook, omdat zij in de ijle 

 ruimte geene geleiders vinden , van het eene deel der zonnemassa op 

 het andere overgaan om het steeds verbroken evenwigt te herstellen. 

 Deze elektrische werking heeft niet plaats zooals lichLvonken of blik- 

 semstralen, maar als lichtstroomen, zooals wij zulks waarnemen, als 

 wij den eiektrischen stroom door het luchtledige laten gaan. Dan springt 

 hij niet over van punt tot punt , maar verspreidt zich evenmatig als 

 een vloed van licht door de luchtledige ruimte. HuaiBOLDT heeft het 



