2 ALBUM DER NATUUR. 



de daaruit opstijgende zuil hare kracht en gedaante; — walerdampen zijn ook 

 oorzaak der zich daarin verloonende elektrische verschijnselen; — weder tot 

 water gecondenseerde walerdampen vormen voorts de vulkanische piasre- 

 gens ; — waterdampen stijgen nog op uit de lavaslroomen , wanneer deze 

 reeds opgehouden hebben te vloeijen ; ook de poreuse geaardheid van vele 

 lavas wordt door waterdamp teweeg gebragt , en zelfs in den toestand van 

 tijdelijke rust ademen de vulkanen waterdamp uit, die ook in de sulfataren 

 nimmer ontbreekt. Het schijnt zelfs, dat bij de uitbarsting van vele vulkanen 

 het zeewater de voornaamste rol speelt , daar zich hieruit de bijmenging van 

 verschillende chloormetalen en de zeer gewone ontwikkeling van zoutzure dam- 

 pen uit den krater verklaren laat. Ook de ligging der meeste vulkanen in 

 rijen langs de kust of op eilanden is daarmede in overeenstemming. Einde- 

 lijk zijn in sommige gevallen doode visschen in groeten getale bij vulkanische 

 uitbarstingen uitgeworpen. 



Doch terwijl zulke verschijnselen de toetreding van water tot den vulkani- 

 schen vuurhaard bewezen, zoo was het met dat al moeijelijk te begrijpen, 

 hoe, bij de groote diepte van den vuurhaard en de geweldige aldaar heer- 

 schende tegendrukking van den reeds ontwikkelden waterdamp , die drukking 

 kan overwonnen worden door den hydrostatischen druk van hel zeewater , 

 zoodat het water, dat in den haard door spleten in den bodem der zee of 

 door de poriën van het gesteente was doorgedrongen , dien vuurhaard berei- 

 ken konde. 



Daubrée , hoogleeraar te Straatsburg , heeft thans dit raadsel opgelost. Met 

 eenen bepaaldelijk daarvoor ingerigten toestel heeft hij aangetoond , dat door 

 eene zandsleenplaat , waarop van boven eene waterlaag en de atmospheer 

 drukt, terwijl tegen de ondervlakte waterd;imp, die ver boven het kookpunt 

 des waters verhit is , eenen merkelijk sterkeren druk uitoefent, water sneller 

 dringt, dan wanneer die ondervlakte alleen aan den druk des dampkrings is 

 blootgesteld. 



De verklaring van dit opmerkelijk verschijnsel meent D. daarin te vinden , 

 dat de waterdeeltjes, die met de ondervlakte in aanraking komen, dadelijk ten 

 gevolge der hooge temperatuur in damp overgaan , en dan de naast aan lig- 

 gende waterdeeltjes in de plaat door de capillariteit gedwongen worden aan de 

 onderzijde naar buiten te treden , waar zij desgelijks aanstonds in damp ver- 

 anderd en door nieuwe vervangen worden. Verreweg de meeste gesteenten 

 nu zijn meer of minder poreus en de mogelijkheid bestaat derhalve, dat, in 

 weerwil der tegendrukking van de reeds ontwikkelde dampen, het water door 

 de gesteenten heen tot in den vuurhaard blijft doordringen. 



Hg. 



