DE ZON EN DE AARDE» 69 



nog meer afgekoeld, dan voegen zij zich bij den dalenden stroom, die 

 voortgaat met dalen tot hij door de hooge temperatnnr der dieper lig- 

 gende lagen weer in damp overgaat. Zoo neemt niet alleen de opper- 

 vlakte, maar het lichaam zelf der zon tot groote diepte deel aan haar 

 uitstraling, en daaruit vloeit ook al weer de noodzakelijkheid voort 

 om aan te nemen dat de zon althans tot groote diepte gasvormig is. 



De spectroskoop , die ons telkens opstijgende stroomen van waterstof 

 doet zien, waarin vaak vele gloeiende metaaldampen een eind weg 

 boven de photosfeer worden meegesleept, bevestigt het boven gezegde. 

 De photosfeer is dus een mengsel van vaste of vloeibare gloeiende 

 deeltjes die in hun eigen dampen zweven; de waarnemingen bij eclipsen 

 hebben ons geleerd dat om die photosfeer zich een dampkring van 

 gloeiende waterstof uitstrekt, de zoogenaamde chromosfeer, en de op- 

 hoopingen van deze stof vormen de prachtige roode vlammen en zoo- 

 genaamde protuberanzen , die zich bij eclipsen vertoon en , en die zoo 

 lang de nieuwsgierigheid der astronomen geprikkeld hebben en , na 1868 , 

 zelfs zonder eclips door den spectroskoop kunnen worden bestudeerd. 



De oppervlakte der zon, al schijnt zij ons het beeld van het meest 

 smetteloos wit dat men zich kan voorstellen, is echter nooit zonder 

 vlekken. Zoodra de eerste verrekijkers op de zon gericht werden, zag 

 men dat er zich op hare oppervlakte zwarte vlekken vertoonen, die 

 in het midden het donkerst, aan den omtrek van een halfschaduw 

 omgeven zijn en gewoonlijk omringd van een ophooping van lichtende 

 stof, fakkels genaamd. Een nauwkeurige waarneming leerde: Ie dat 

 deze vlekken , die allen zóó zwart schijnen door het contrast met de 

 lichtende omgeving , diepten waren , waarvan de bodem lager ligt dan 

 de zonoppervlakte die wij zien en waarvan de halfschaduw de hellende 

 randen vormen ; en 2e dat er zich in het eene jaar veel meer vlekken 

 op de zon vertoonen dan in het andere. 



Vele theorieën zijn opgesteld en verdedigd ter verklaring van deze 

 verschijnselen en, daar de theorie van faye ons het waarschijnlijkst 

 voorkomt, zullen wij die hier in korte woorden uiteenzetten. 



De aan elkaar grenzende deelen der photosfeer bewegen zich , zooals 

 wij zagen, met ongelijke snelheden, en het is onmogelijk dat zulke 

 ongelijkheden van snelheid in een vloeibare of gasvormige massa be- 

 staan zonder aanleiding to geven tot het ontstaan van wervelbowegingen , 

 zooals wij die in onze wateren als draaikolken en in onzen dampkring 

 als hoozen en orkanen waarnemen. Op de zou moeten er dus zulke 



