74 DE ZON EN DE AARDE. 



zeer verschillend door de zon verwarmd. Daardoor nu ontstaan de 

 winden. Bevinden wij ons aan het strand, dan zullen wij over dag 

 vrij standvastig een zeewind gevoelen , 's avonds en 's nachts een land- 

 wind ; gedurende den dag stijgt de aarde , aan dezelfde warmte der 

 zon blootgesteld als de zee, daardoor een veel grooter aantal graden 

 in temperatuur dan het water, omdat water veel meer warmte noodig 

 heeft om één graad in temperatuur te stijgen dan de aarde; de lucht 

 boven den heeteren grond wordt lichter en stijgt op, en daardoor 

 ontstaat, op de boven beschreven wijze, een toestroomen de^ lucht van 

 de zee naar het land. Na zonsondergang verliezen land en zee hun warmte 

 door uitstraling, maar nu daalt de temperatuur der aarde weder door 

 een zelfde verlies van warmte een grooter aantal graden , en de lucht 

 boven de zee zal, na eenigen tijd even warm geweest te zijn als die bo- 

 ven den grond, weldra hooger in temperatuur zijn dan deze. Nadat 

 de zeewind is gaan liggen zal er dus een korte poos van windstilte 

 zijn, en daarop stroomt er lucht van het land naar de zee, om het 

 evenwicht te herstellen dat verbroken is, omdat de lucht boven de 

 zee, als lichter dan die boven het land, opsteeg; er ontstaat dus 

 landwind. 



Op groote schaal hebben wij hetzelfde verschijnsel tusschen de keer- 

 kringen : het deel der aarde dat zich in dien gordel aan weerszijde 

 van den evenaar uitstrekt, wordt sterker verwarmd dan de noordelij- 

 ker en zuidelijker gelegen landen ; de lucht stijgt omhoog , veelal be- 

 zwangerd met waterdamp uit de uitgestrekte zeeën dier streken , en 

 van de gematigde luchtstreken ten noorden en ten zuiden stroomt de 

 lucht naar de keerkringslanden om het ledig aan te vullen. Wanneer 

 de aarde in rust was , dan zouden deze winden , de passaatwinden ge- 

 noemd, in ons halfrond uit het noorden , in het zuidelijk halfrond uit 

 het zuiden waaien ; de wenteling der aarde om hare as van het wes- 

 ten naar het oosten moest de richting dezer winden echter wijzigen : 

 de dampkring immers deelt in de aswenteling der aarde, en een deeltje 

 lucht op onze breedte draait met zulk een snelheid van het westen 

 naar het oosten dat het den parallel-cirkel waarop wij gelegen zijn 

 in 24 uren zou doorloopen ; terwijl het door den passaat naar het 

 zuiden bewogen wordt, behoudt het tevens deze zelfde snelheid naar 

 het oosten , maar komt het boven plaatsen die al snellor en sneller 

 naar het oosten draaien, het deeltje lucht zal bij de beweging dier 

 plaats dus achter blijven; stellen wij ons b. v. voor dat wij aan den 



