MIDDEN-EUROPA TIJDENS HET TERTIAIRE TIJDVAK. 95 



gemiddelde temperatuur nu dertien of veertien graden Celsius lager 

 zijn dan zij op dezelfde plaats was tijdens de bovenste eocene periode ; 

 gedurende de onderste miocene periode was de warmtegraad slechts 

 negen graden hooger; tijdens de bovenste miocene zeven graden en 

 tijdens de pliocene periode slechts drie graden hooger dan op dezelfde 

 plaa.ts tegenwoordig het geval is. Het is er echter verre af dat op 

 verschillende plaatsen in Europa in dezelfde periode een gelijke warmte- 

 graad zou hebben geheerscht; men kan ook in het tertiaire tijdvak 

 gordels onderscheiden naar de verdeeling van de warmte. Alle onder- 

 zoekingen van oswald heer en van anderen , en vooral de leerrijke 

 studie van de fossiele planten in IJsland , hebben bewezen dat toen 

 ten tijde de verdeeliug van de warmte over de aarde ongeveer op 

 dezelfde wijze plaats greep als tegenwoordig het geval is. 



HARDHEID DER TERMIETEN-WONINGEN. 



Men weet reeds lang dat door termieten in de binnenlanden van 

 Afrika gebouwde, heuvelvormige nesten eene buitengewone hardheid 

 en vastheid hebben , zoodat zij niet zelden de plaatsen zijn waarop de 

 buffels staan, die de wacht houden. Een nieuw bewijs daarvan is on- 

 langs medegedeeld door den heer j. callol, die op zijne reis in Brazilië , 

 in de vlakten, welke zich ter weerszijden van de zich in de Parano 

 uitstortende Arroyo del Bey uitstrekken , talrijke , niet zeer groote ter- 

 mieten-woningen zag, die zich als kleine, 25 tot 30 centimeters hooge 

 heuveltjes boven den bodem verhieven. Noch hij zelf noch de hoeven 

 van zijn paard lieten daarop eenigen indruk achter. Hij lostte er op 

 5 meters afstand zijn geweer op, dat geladen was met hagel n° 6. 

 Het cenige uitwerksel was , dat de dicht opeen gehoopte hagel , tot op 

 ongeveer 2 centim. diepte, een klein gedeelte van den wand vernielde 

 en tot stof deed verstuiven. Al de hagelkorrels werden aan den voet 

 der massa teruggevonden; zij waren misvormd, eenige tot dunne 

 plaatjes geworden. Op een andere termieten-woning schoot hij op tien 



