136 DE TWEEHONDERDJARIGE STERFDAG 



derzoekingen der natuur als louter ijdelheid en zelfverheffing leerde be- 

 schouwen , voor dit alles vergoeding bood , — wie zal het zeggen ? Maar 

 zwartgallig reeds van nature , bleef hem op het laatst van zijn leven geen 

 enkele bittere ervaring gespaard. Toen hij zijn eigen kabinet, eens de 

 trots van Amsterdam , dat geen vreemdeling onbezocht liet , door nood 

 gedrongen , tot geld wilde maken , kon hij nergens een kooper vinden. 

 Toen hij zich daartoe tot zijn ouden vriend steno wendde, beloofde 

 deze hem hulp, onder beding dat hij roomsch zou worden. Toen hij 

 eindelijk een ander zijner vrienden slechts daarin om bijstand verzocht , 

 dat hij hem eenigen tijd huisvesting zou willen verleenen , "sloeg deze 

 hem onverwacht platweg af". Zoo zag hij verlangend uit naar het 

 uur van zijn sterven, want "het lijden", zoo zegt hij, "gaat voor het 

 verblijden en de dood is de poorte des levens !'' 



Swammerdam's sterfdag herdacht in het Godshuis , waar hij begraven 

 ligt! Ook hier weer harmonie met zijne levensopvatting en karakter! 

 Hij was van nature een vroom man , zooals bijna alle grootsche figuren 

 uit onze 17e eeuw. Ik heb hier natuurlijk niet het oog op de treurige 

 ziekelijke dweepzucht, die hem de bourignon op haar zwerftochten 

 door Denemarken en Duitschland deed volgen, in de hoop ergens een 

 plek te zullen vinden , waar de nieuwe christelijke gemeente zou kunnen 

 gesticht worden, waarvan de bijna zestigjarige, door de natuur zoo 

 misdeelde vrouw hem het ideaal zoo levendig geschetst had. Reeds 

 lang voordat zijn groote geest omfloersd werd door het dweepend 

 mysticime; reeds lang, voordat hij het laatste zijner natuurkundige 

 werken, Ephemeri vita, niet zonder de toestemming van antoinette 

 meende te mogen uitgeven, straalde die vroomheid op elke bladzijde 

 van zijn geschriften door ! Soli Deo sit laus, honor et gloria , zoo eindigt 

 zijne dissertatie, en in geen enkel zijner werken verzuimt hij de ge- 

 tuigenis, dat het alleen strekt "om den Oppersten Maker te roemen 

 en te danken voor zijn onverdiende genade , dewelke alleen" — zoo drukt 

 hij zich uit — "ons dit helder licht op de kandelaar gestelt heeft." 



Maar ook het feit , dat een Amsterdamsche Vereeniging van beoefe- 

 naren der wetenschap , die hoofdzakelijk geneesheeren onder hare leden 

 telt, den aanstoot geeft tot deze plechtige herdenking, is, dunkt mij, een 

 kwijting van eene te lang onvereffend gebleven schuld. Swammebdam 

 was lid van de eerste Amsterdamsche vereeniging , die zich de beoefe- 

 ning der wetenschap ten doel stelde, en wier werken tot ons zijn ge- 

 komen. Het was een kring van louter geneeskundigen, dat Collegium 



